MỤC LỤC
Chia sẽ ebook : http://downloadsachmienphi.com/
Tham gia cộng đồng chia sẽ sách : Fanpage :
https://www.facebook.com/downloadsachfree
Cộng đồng Google :http://bit.ly/downloadsach
Lưu ý độc giả
Chân dung tác giả – người nghiện học
Mười nguyên tắc học kỹ năng nhanh
Mười nguyên tắc học hiệu quả
Yoga
Lập trình
Gõ 10 ngón
Cờ vây
Lướt ván
Lời bạt

Lưu ý độc giả
Cuộc đời thì ngắn ngủi, còn những điều phải học lại quá nhiều.
−GEOFFREY CHAUCER(1), tác giả bài thơ Nghị hội của đám đông, 1374

“C

▪▪▪
ó rất nhiều việc tôi muốn làm… nhưng lại có quá ít thời gian”. Đó là chuyện thường
thấy của cuộc sống hiện đại.

Hãy dành một chút thời gian để xem có bao nhiêu việc bạn muốn học cách làm. Danh
sách của bạn có những việc gì? Điều gì ngăn cản bạn bắt đầu?
Thường là vì hai lý do: Thời gian và kỹ năng.
Có một sự thật không lấy gì làm dễ chịu, đó là: Những trải nghiệm đáng giá nhất trong
đời thường đòi hỏi phải có kỹ năng ở một cấp độ nào đó. Cần phải có thời gian và nỗ lực
mới có được kỹ năng – mà thời gian thì chúng ta không có, còn nỗ lực lại là thứ chúng ta
ngại gom góp.
“Một ngày nào đó tôi sẽ học, khi tôi có thời gian”.
Thành thật mà nói, ngồi xem tivi và lướt web bao giờ cũng dễ dàng hơn… Vì vậy đó
chính là điều mà hầu hết chúng ta vẫn làm, và để cho khao khát của chúng ta vẫn mãi chỉ
là những giấc mơ.
Vẫn còn một sự thật không lấy gì làm dễ chịu, đó là: Có rất nhiều việc chẳng có gì thú vị
cho tới khi chúng ta giỏi việc đó. Kỹ năng nào cũng có cái mà tôi gọi là rào cản thất vọng –
một giai đoạn bạn không thạo (kỹ năng đó) và đau đớn nhận ra sự thật đó. Tại sao phải bắt
đầu một việc mà bạn biết là mình sẽ không giỏi việc đó chứ?
Chẳng phải sẽ rất tuyệt nếu có thể thành thạo những kỹ năng mới mà không cần phải lo
lắng nhiều sao? Làm sao để nhanh chóng vượt qua rào cản thất vọng, có thể chuyển tới
phần thú vị? Làm sao để tốn ít thời gian cho việc bối rối và lúng túng, có thêm thời gian
vui vẻ?
Liệu có thể học được những kỹ năng mới theo cách tốn ít thời gian và công sức hơn
không?
Từ kinh nghiệm của riêng tôi, xin trả lời là: Có thể.
Cuốn sách này là cuộc tìm kiếm của cá nhân tôi nhằm kiểm tra tính nghệ thuật và khoa
học của việc học kỹ năng nhanh chóng – làm thế nào để học bất cứ kỹ năng nào nhanh

nhất có thể. Mục đích của cuốn sách này là giúp bạn học được những kỹ năng mới trong
khoảng thời gian kỷ lục.
Theo kinh nghiệm của tôi, sẽ mất khoảng 20 giờ thực hành để phá vỡ rào cản thất vọng:
để đi từ mức hoàn toàn không biết gì về việc bạn đang cố gắng làm tới mức có thể làm tốt
việc đó một cách đáng ngạc nhiên.
Cuốn sách này là cách tiếp cận mang tính hệ thống để học những kỹ năng mới nhanh
nhất có thể. Phương pháp mang tính phổ quát. Vấn đề không phải là bạn muốn học ngoại
ngữ, viết tiểu thuyết, vẽ chân dung, khởi nghiệp hay lái máy bay. Nếu bạn đầu tư ít nhất 20
tiếng để học những điều cơ bản của một kỹ năng, bạn sẽ ngạc nhiên với mức độ thành thạo
mà bạn có thể đạt được.
Bất kể kỹ năng bạn muốn học là gì, cuốn sách này sẽ giúp bạn đạt được kỹ năng đó với ít
thời gian và năng lượng hơn. Chỉ cần một chút nỗ lực tập trung, có chiến lược, bạn sẽ thấy
mình nhanh chóng tiến bộ mà không thất vọng.
Trong cuốn sách này, chúng ta sẽ bắt đầu với những nguyên tắc học kỹ năng nhanh:
Làm cách nào để học những kỹ năng mới nhanh nhất có thể. Những ý tưởng và bài tập thực
hành này không hề phức tạp, nên sẽ không mất quá nhiều thời gian để học.
Sau đó, tôi sẽ giải thích cách áp dụng những nguyên tắc này trong thực tế bằng cách chỉ
cho các bạn biết, tôi đã học năm kỹ năng mới dưới đây trong vòng chưa tới 20 tiếng mỗi kỹ
năng với không quá 90 phút thực hành mỗi ngày như thế nào.

▪

Phát triển bài tập yoga cá nhân

▪

Viết chương trình máy tính dựa trên web

▪

Học lại cách gõ 10 ngón

▪

Khám phá boardgame(2) cổ nhất và phức tạp nhất trong lịch sử

▪

Lướt ván

Tôi hi vọng cuốn sách này có thể khuyến khích bạn phủi bụi danh sách những việc
“muốn làm” của bạn, kiểm tra lại danh sách đó và cam kết học được điều mới mẻ nào đó.
Josh Kaufman
Fort Collins, Colorado, Mỹ

1
Chân dung tác giả – người nghiện học
Sáng nào thức dậy, tôi cũng quyết tâm phải thay đổi thế giới và vui vẻ. Đôi
khi điều này khiến cho việc lập kế hoạch theo ngày của tôi trở nên khó khăn.
−E. B. WHITE, tác giả cuốn Mạng nhện của Charlotte

X

▪▪▪
in chào các bạn, tên tôi là Josh Kaufman, và tôi là một người nghiện học.

Các giá sách ở nhà và ở văn phòng của tôi đều đầy ắp sách, dụng cụ và những thiết bị
chưa từng được sử dụng, đủ các thể loại. Hầu hết những thứ đó đều dần dần bị bụi phủ.
Tôi có một danh sách dài ngoằng những thứ “cần học”. Giỏ hàng trên trang
Amazon.com hiện tại của tôi có 241 món hàng – tất cả đều là những cuốn sách tôi muốn
đọc. Tôi không thể bước vào một hiệu sách mà không quay ra với ba hoặc bốn cuốn sách
mới, để thêm vào “bộ sưu tập” 852 cuốn mà tôi đang có.
Mỗi ngày, tôi lại nghĩ ra một ý tưởng cho một dự án khác hay một trải nghiệm mới, và
tôi lại thêm vào danh sách vẫn không ngừng dài thêm của mình có tên là “một ngày nào
đó/có thể”. Chỉ nhìn vào những việc mà tôi muốn học cách làm cũng đủ khiến tôi thấy
choáng ngợp, vì vậy tôi không mấy khi nhìn vào danh sách đó.
Tôi muốn học cách phát triển công ty xuất bản của mình. Tôi muốn học cách quay và
biên tập video. Tôi muốn sản xuất được một chương trình phát thanh. Tôi muốn học cách
tổ chức những buổi thảo luận và giảng dạy tốt hơn.
Tôi có những ý tưởng cho sản phẩm mới, nhưng tôi không biết làm thế nào để phát
triển nó. Tôi có các ý tưởng về chương trình máy tính mới, nhưng tôi không biết làm thế
nào để tạo ra chúng. Tôi có nhiều ý tưởng viết lách trong đầu hơn là thời gian và năng
lượng để viết ra.
Tôi muốn học cách vẽ. Tôi muốn học cách chèo thuyền kayak. Tôi muốn học cách câu
cá bằng ruồi nhân tạo. Tôi muốn học leo núi. Tôi muốn có thể chơi được ghi ta, đàn
ukulele, piano và violin điện.
Có những trò chơi tôi đã thích trong nhiều năm như trò cờ vây, nhưng tôi vẫn chưa học
được cách chơi. Có những trò chơi tôi đã biết cách chơi như cờ tướng, nhưng tôi không thực
sự giỏi, vì vậy những trò đó không thú vị lắm, và tôi không chơi chúng thường xuyên.

Tôi thích ý tưởng chơi gôn, nhưng trận nào tôi chơi cũng đều hóa thành trò cười cho
mọi người. (Tôi thường nói rằng tôi chơi gôn ma-ra-tông vì khi đánh được 18 lỗ, tôi đã chạy
được cả một vòng ma-ra-tông.)
Có vẻ như mỗi ngày tôi lại thêm một số kỹ năng mới vào danh sách những việc tôi
muốn mình có thể làm được – danh sách dài vô tận. Khi có quá nhiều thứ cần học, tôi sẽ có
ít thời gian hơn.
Về bản chất, tôi là người thích tự mình làm việc của mình. Nếu có việc gì cần làm, tôi
muốn tự mình làm hơn là nhờ người khác giúp đỡ. Ngay cả khi người khác có thể làm việc
đó nhanh hơn hoặc tốt hơn tôi, tôi cũng không nỡ tước mất cái “thú” học để trải nghiệm
của bản thân.
Để làm cho mọi việc phức tạp hơn, Kelsey, vợ tôi, còn mở một công ty riêng, cung cấp
các khóa đào tạo liên tục cho những giảng viên dạy yoga. Công ty mang lại lợi ích cho cả hai
chúng tôi, vì thế luôn có rất nhiều việc cần phải làm.
Để cuộc sống trở nên thú vị hơn, chúng tôi đã chào đón thành viên mới của gia đình,
con gái Lela. Lela mới được chín tháng tuổi khi tôi viết cuốn sách này.
Trước khi có Lela, tôi và Kelsey đã thống nhất, nếu có con, chúng tôi muốn đặt việc tự
mình nuôi con lên hàng đầu. Một trong những lý do chính khiến tôi từ bỏ công việc quản
lý trước đây của mình tại một tập đoàn thuộc danh sách Fortune 500 là để có thể làm việc
linh hoạt ở nhà, tự đặt lịch trình cho mình, và dành càng nhiều thời gian càng tốt bên gia
đình.
Tôi và Kelsey cùng chia sẻ trách nhiệm làm cha mẹ. Vì cả hai chúng tôi đều làm việc tại
nhà nên Kelsey làm việc buổi sáng khi tôi chăm sóc Lela. Buổi chiều, Kelsey trông con,
còn tôi làm việc tới lúc ăn tối. Như vậy tôi có khoảng 25 tiếng để làm việc mỗi tuần, chưa kể
khoảng thời gian tôi có thể tranh thủ được khi Lela chợp mắt.
Sau khi Lela chào đời, tôi có cảm giác tôi không có đủ thời gian để làm việc, nói gì tới
chuyện học thêm kỹ năng mới. Với một người nghiện học như tôi, đó là cả một vấn đề bức
xúc.
Tôi không muốn từ bỏ việc học và hoàn thiện bản thân, kể cả khi có những trọng trách
mới. Tôi không có nhiều thời gian rảnh, nhưng tôi sẵn sàng đầu tư những gì tôi có theo
cách thông minh nhất có thể.14
Đó chính là lý do khiến tôi quan tâm tới việc học kỹ năng nhanh: Phương pháp học kỹ
năng mới một cách nhanh chóng.
Tôi muốn tiếp tục học thêm các kỹ năng, nhưng tôi không muốn quá trình đó kéo dài
mãi. Tôi muốn nắm bắt được các điểm mấu chốt một cách nhanh chóng để có thể tiến bộ
vượt bậc mà không phải cảm thấy thất vọng thường xuyên .

Tôi tin là bạn có thể hiểu được. Bạn có bao nhiêu thời gian “rảnh” mỗi ngày sau khi
hoàn thành công việc và nghĩa vụ với gia đình? Bạn có cảm thấy bạn cần 36 đến 48 tiếng
một ngày để cuối ngày mới có thời gian ngồi xuống học một thứ gì đó mới mẻ?
Có một câu nói thế này: “Hãy làm việc theo cách thông minh hơn, đừng làm việc chăm
chỉ hơn”. Điều này có nghĩa là quá trình học kỹ năng thực ra không phải là số giờ bạn dành
cho nó… mà là điều bạn thu lượm được từ quãng thời gian đó.

Ông vớ vẩn quá, Malcolm Gladwell
Năm 2008, Malcolm Gladwell viết cuốn sách Những kẻ xuất chúng. Trong cuốn sách đó,
tác giả đã cố gắng giải thích lý do khiến một số người thành công hơn những người khác.
Một trong những ý tưởng mà Gladwell nhắc đi nhắc lại là “nguyên tắc 10.000 giờ”. Dựa
trên nghiên cứu của tiến sỹ K. Anders Ericsson của Đại học bang Florida, để đạt được biểu
hiện xuất chúng cần 10.000 giờ (bình quân) để luyện tập.
10.000 giờ tương đương với 8 giờ luyện tập mỗi ngày trong khoảng ba năm rưỡi liên tục,
không ngừng nghỉ, không có cuối tuần và cũng không có nghỉ lễ. So với tiêu chuẩn 260
ngày làm việc một năm không gián đoạn thì khoảng thời gian đó tương đương với một công
việc toàn thời gian trong gần 5 năm. Đó là trong trường hợp bạn dành 100% thời gian và
tận dụng 100% năng lượng cùng nỗ lực của mình.
Trên thực tế, cấp độ tập trung chú ý này thực sự là một thử thách. Ngay cả những người
thuộc đẳng cấp thế giới trong nhiều lĩnh vực cạnh tranh gay gắt (ví dụ như trong âm nhạc
và thể thao chuyên nghiệp) cũng chỉ có thể tập trung năng lượng trong khoảng ba tiếng
rưỡi để luyện tập mỗi ngày. Điều đó có nghĩa là có thể mất cả thập kỷ hoặc nhiều thời gian
hơn nữa để phát triển một kỹ năng tới mức thành thạo.
Nghiên cứu của tiến sỹ Ericsson chỉ ra rằng, về bản chất, nếu bạn muốn thành thạo một
kỹ năng mới, bạn sẽ phải trải qua một quá trình dài. Để trở thành người giỏi nhất thế giới
về bất cứ việc gì cũng đòi hỏi nhiều năm luyện tập không ngừng nghỉ. Nếu bạn không chịu
bỏ thời gian và công sức, bạn sẽ chỉ luôn theo sau và bị lu mờ bởi những người đó.
Những kẻ xuất chúng lọt vào danh sách những cuốn sách bán chạy nhất và nằm trong
danh sách này suốt ba tháng. Chỉ qua một đêm, “nguyên tắc 10.000 giờ” đã có mặt ở khắp
mọi nơi.
Không những phải dành thời gian để luyện tập… giờ bạn còn phải bỏ ra 10.000 giờ nữa?
Hầu hết chúng ta đều tự cho mình là người may mắn nếu có thể dành ra vài tiếng mỗi tuần.
Vậy thì tại sao phải quan tâm tới việc bỏ ra quá nhiều thời gian như vậy để giỏi một việc gì
đó?

Ôi Chúa ơi, hãy nhìn vào công việc của tôi và thất vọng đi!
Trước khi từ bỏ hết hi vọng, hãy xét tới điều này.
Có một phần trong nghiên cứu của tiến sỹ Ericsson rất dễ bị xem thường: Đó là nghiên
cứu về biểu hiện ở mức độ chuyên gia. Nếu bạn mong muốn trở thành một Tiger Woods
tiếp theo, có lẽ bạn cần phải dành ra ít nhất 10.000 tiếng luyện tập bài bản và có hệ thống
tất cả các khía cạnh của gôn. Hầu hết các gôn thủ chuyên nghiệp đều bắt đầu chơi từ khi còn
nhỏ và đã luyện tập không ngừng nghỉ trong ít nhất 17 năm. Để có thể mang đẳng cấp thế
giới cần phải có thời gian.
Ngược lại, chuyện gì sẽ xảy ra nếu thắng giải PGA không phải là mục tiêu của bạn?
Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn chỉ muốn chơi gôn đủ tốt để có thể chơi thoải mái, không làm
bản thân mất mặt, có một khoảng thời gian vui vẻ và có cơ hội chiến thắng trong giải đấu
các câu lạc bộ địa phương?
Đó lại là một vấn đề hoàn toàn khác. Muốn đạt đẳng cấp thế giới phải cần tới 10.000 giờ
nỗ lực tập trung, nhưng phát triển khả năng để thể hiện đủ tốt vì mục đích riêng của bản
thân thì không đòi hỏi phải đầu tư nhiều như thế.
Nói vậy không có nghĩa là làm giảm giá trị của việc “luyện tập bài bản” mà tiến sỹ
Ericsson đã đề cập: Luyện tập có mục đích và có hệ thống nhằm cải thiện kỹ năng. Luyện
tập bài bản là cốt lõi của việc học hỏi kỹ năng. Vấn đề là cần luyện tập bài bản đến mức nào
để đạt được mục tiêu của bạn. Thường thì điều đó không cần nhiều như bạn tưởng.

Chất lượng, không phải số lượng
Tiếp nhận khái niệm vừa đủ là chìa khóa để học kỹ năng nhanh. Trong cuốn sách này,
chúng ta sẽ thảo luận về việc phát triển khả năng, chứ không phải sự thành thạo đạt đẳng
cấp thế giới. Chúng ta sẽ xử lý khúc cua của đường cong học hành và nắn thẳng nó càng
nhanh càng tốt.
Hãy để 10.000 giờ cho những người chuyên nghiệp. Chúng ta sẽ bắt đầu với 20 giờ nỗ
lực chuyên tâm, tập trung, thông minh.
Chúng ta đang nhắm tới những kết quả mà bản thân mong muốn chỉ với một phần nỗ
lực. Có thể bạn sẽ không bao giờ giành được huy chương vàng, nhưng bạn sẽ đạt được
những phần thưởng bạn quan tâm trong thời gian ngắn hơn.
Nếu cuối cùng bạn quyết định phải thành thạo kỹ năng đó, bạn sẽ có cơ hội tốt hơn để
thành công nếu bạn bắt đầu với 20 tiếng học kỹ năng nhanh. Bằng cách biết bản thân đang
hướng tới điều gì, học những nguyên tắc cơ bản, luyện tập theo cách thông minh và phát
triển một quy trình luyện tập, bạn sẽ tiến bộ nhanh hơn và đều đặn hơn. Bạn sẽ đạt được
trình độ chuyên gia trong thời gian kỷ lục.

Thế nào là học kỹ năng nhanh?
Học kỹ năng nhanh là một quá trình – một cách chia nhỏ kỹ năng mà bạn đang cố làm chủ
thành những phần nhỏ nhất có thể, xác định phần nào là quan trọng nhất, sau đó chú tâm
luyện tập phần đó trước tiên. Chỉ đơn giản vậy thôi.
Học kỹ năng nhanh có bốn bước chính:

▪

Chia nhỏ kỹ năng thành những phần kỹ năng nhỏ nhất có thể;

▪

Học những phần kỹ năng nhỏ nhất để có thể luyện tập theo cách thông minh và tự điều
chỉnh trong suốt quá trình luyện tập;

▪

Loại bỏ những rào cản về mặt sinh lý, tinh thần và tình cảm xuất hiện trong quá trình
luyện tập;

▪

Luyện tập những phần kỹ năng quan trọng nhất trong vòng 20 tiếng là ít nhất.

Học kỹ năng nhanh không phải là môn khoa học thần tốc. Chỉ đơn giản là bạn quyết
định điều cần luyện tập, tìm ra cách tốt nhất để luyện tập, dành thời gian để luyện tập, sau
đó luyện tập cho tới khi bạn đạt được mục tiêu của mình.
Chẳng có gì thần kỳ trong đó đâu – chỉ là sự nỗ lực thông minh, có chiến lược, được đầu
tư vào việc bạn quan tâm mà thôi. Chỉ cần chuẩn bị một chút, bạn sẽ có được những kỹ
năng mới một cách nhanh chóng, tốn ít công sức hơn.
Nói như vậy không có nghĩa là kết quả sẽ có ngay lập tức. Khao khát muốn được thỏa
mãn ngay lập tức chính là một trong những lý do chính khiến mọi người không học được
kỹ năng mới một cách nhanh chóng.

Quan niệm sai trong “Ma trận”
Bạn có nhớ cảnh trong phim Ma trận khi Keanu Reeves mở mắt ra, chớp mắt vài lần và thì
thầm “Tôi biết Kung fu” không?
Đáng tiếc là tôi phải nói cho bạn biết: Học kỹ năng nhanh không có nghĩa là nhanh như
thế.
Hollywood đã chơi xỏ chúng ta một vố liên quan tới học kỹ năng nhanh. Dù chắc chắn
sẽ thật tuyệt nếu có thể học cách điều khiển một chiếc trực thăng Bell 212 trong vòng 5 giây
bằng cách tải trực tiếp phần mềm vào não chúng ta, nhưng khoa học hiện nay còn cách xa
khoa học viễn tưởng.

Cho tới khi điều này trở thành hiện thực, “nhanh” có nghĩa là dành thời gian ít hơn so
với bình thường để học một kỹ năng nếu bạn trải qua một quá trình giống như hầu hết mọi
người: mù mờ, lung tung và không nhất quán.
Một trong những kỹ năng chuyên nghiệp đầu tiên mà tôi học được là phát triển trang
web: có thể xây dựng những trang web hữu ích, có công dụng. Bắt đầu với trang web cơ bản
Angelfire. com năm 1996, tôi đã tự học cách đọc và viết HTML và CSS (ngôn ngữ chung của
web), sử dụng Adobe Photoshop để chỉnh sửa hình ảnh, định cấu hình máy chủ web, và
duy trì các hệ thống hỗ trợ công việc của tôi.
Tôi không được học những việc đó từ thời cấp ba hay đại học. Mặc dù tôi đã hoàn thành
chương trình cử nhân chuyên ngành hệ thống thông tin doanh nghiệp, nhưng những kiến
thức tôi đã học được trên giảng đường hoàn toàn không giống với những gì tôi vẫn làm
hàng ngày.
Tôi đã học kỹ năng phát triển web bằng cách thử ngẫu nhiên và tìm hiểu trong quá
trình thực hiện. Mỗi khi gặp một công nghệ hoặc công cụ mới có thể cải thiện trang web
hoặc làm giảm khối lượng công việc của tôi, tôi liền thử nghiệm ngay. Sau một khoảng thời
gian dài, các kỹ năng của tôi đều được cải thiện.
Cách học hỏi các kỹ năng phát triển web ngẫu hứng của tôi chỉ phục vụ một mục đích:
Tôi có được một công việc dựa trên những kỹ năng đó, và hiện tại tôi đã “bán” được các
thông tin về web để kiếm sống. Nhiệm vụ đã được hoàn thành, nhìn từ một góc độ nào đó.
Mặt khác, tôi đã phải học hỏi mọi thứ một cách khó khăn. Bạn chắc chắn có thể đạt tới
trình độ của tôi trong vòng chưa đầy 15 năm nếu bạn tiếp cận chúng theo cách mang tính
hệ thống. Nhưng nếu bạn luyện tập những kỹ năng này một cách thông minh, bạn hoàn
toàn có thể đạt được trình độ ngang ngửa tôi trong vòng một tháng.
Đó chính là điều tôi muốn nói khi sử dụng cụm từ học kỹ năng nhanh. Nếu bạn có thể
học hầu hết những gì tôi biết về thiết kế web trong vòng một tháng tập trung thay vì 15
năm thì đó là cả một sự tiến bộ rõ rệt. Điều đó cũng hoàn toàn có thể xảy ra.
Thời gian bạn cần để học một kỹ năng mới chủ yếu phụ thuộc vào lượng thời gian tập
trung mà bạn có thể đầu tư cho việc chủ động luyện tập và trải nghiệm thông minh, cũng
như phụ thuộc vào mức độ thành thạo mà bạn mong muốn.
Đừng kỳ vọng sẽ đạt được kết quả chỉ sau một đêm. Bạn chỉ nên kỳ vọng tổng thời gian
bạn cần đầu tư cho việc học sẽ ít hơn so với khi bạn lao vào quá trình học mà không có
chiến lược cụ thể.
Trước khi chúng ta khám phá phương pháp này một cách chi tiết, có một điều bạn nên
biết: Học kỹ năng nhanh không có điểm gì chung với “học cách học” ở trường. Học thuật
gần như không có gì trùng với học kỹ năng, chứ chưa nói tới việc nhanh chóng thành thạo
kỹ năng đó.

Học kỹ năng so với việc học bình thường
Cũng như rất nhiều học sinh trung học ở Mỹ, tôi đã từng học ngoại ngữ. Trong bốn năm
liền, ngày nào tôi cũng có mặt ở lớp học tiếng Tây Ban Nha. Điểm số của tôi rất cao, đều là
điểm A.
Hiện nay, ngoài một số câu hola, cómo estás và muy bien, tôi không thể nói chuyện
được với một người Tây Ban Nha bản xứ để tự cứu mình. (Tôi thậm chí còn không biết phải
nói gì nếu tôi có một ngày tồi tệ.)
Ngược lại hoàn toàn, bạn tôi, Carlos Miceli lại trưởng thành cùng với tiếng Tây Ban Nha
ở Argentina. Hồi cấp ba, Carlos muốn nói tiếng Anh trôi chảy nên cậu ấy đã quyết định sẽ
nỗ lực để nói chuyện với người Anh bản xứ càng nhiều càng tốt. Trong quá trình đó, cậu ấy
đã phát hiện ra Skype và lập ra trang web riêng của mình để có thể nói và viết tiếng Anh
thường xuyên.
Carlos chưa bao giờ theo một khoá học nào. Cậu ấy cũng hoàn toàn không biết các quy
tắc ngữ pháp tiếng Anh. Cậu ấy còn không thể nói cho bạn biết cậu ấy biết tiếng Anh ở mức
độ nào. Điều đó quả thực không quan trọng. Quan trọng là cậu ấy có thể viết và nói tiếng
Anh trôi chảy.
Tiến sỹ Stephen Krashen của Đại học Nam California là một chuyên gia trong lĩnh vực
học ngoại ngữ thứ hai. Một trong những nhận định chính của Krashen là học hỏi, tiếp thu
ngoại ngữ, hoàn toàn khác với học ngoại ngữ.
Khi còn đi học, tôi đã học rất nhiều tiếng Tây Ban Nha. Tôi đã học hàng nghìn từ vựng,
chia động từ và quy tắc ngữ pháp. Tôi đã học tốt tới mức bài kiểm tra nào cũng đạt điểm rất
cao.
Tuy nhiên, những bài kiểm tra đó lại chẳng liên quan gì tới khả năng của tôi trong việc
luyện tập kỹ năng nói tiếng Tây Ban Nha và hiểu được những gì người Tây Ban Nha nói với
tốc độ bình thường của họ. Nếu mục tiêu của tôi là có thể nói tiếng Tây Ban Nha trôi chảy,
thì chỉ một vài tuần nỗ lực nói chuyện với người Tây Ban Nha chắc chắn sẽ đem lại kết quả
tốt hơn nhiều so với bốn năm học.
Nhưng thời kỳ đó, nói được tiếng Tây Ban Nha trôi chảy lại không phải là mục tiêu của
tôi. Tôi chỉ muốn qua được kỳ kiểm tra cuối cùng mà thôi. Ngược lại, Carlos lại không đến
lớp mà bắt tay vào luyện tập. Thay vì chia động từ, Carlos lại luyện tập điều thực sự quan
trọng: Giao tiếp với người khác bằng tiếng Anh.
Xét từ góc độ hiệu quả và giá trị lâu dài thì cách tiếp cận của Carlos hơn hẳn cách của
tôi. Điều này không cần phải bàn cãi.

Giá trị đích thực của việc học

Nói như vậy không có nghĩa là việc học kỹ năng mà bạn muốn thành thạo không quan
trọng. Học là điều quan trọng, nhưng không phải theo cách bạn nghĩ. Việc học những khái
niệm liên quan tới kỹ năng giúp bạn tự biên tập hoặc tự chỉnh sửa khi bạn đang luyện tập.
Nếu bạn biết cách chia động từ trong tiếng Tây Ban Nha, bạn có thể dễ dàng tự chỉnh
sửa câu nói của bạn hơn khi bạn nói chuyện với người bản xứ. Nếu bạn học các từ vựng
thông dụng, bạn có thể hiểu rõ hơn những gì người bản địa nói, đồng thời nhớ được từ hoặc
cụm từ thích hợp để sử dụng khi bị tắc.
Tiến sỹ Krashen gọi đó là giả thuyết giám sát. Việc học giúp bạn lập kế hoạch và thay
đổi bản thân trong khi luyện tập. Đó chính là lý do tại sao việc học lại quan trọng. Vấn đề
chỉ nảy sinh khi chúng ta nhầm lẫn giữa việc học với việc học hỏi kỹ năng.
Nếu bạn muốn thành thạo một kỹ năng mới, bạn cần luyện tập nó theo ngữ cảnh. Việc
học sẽ hỗ trợ việc luyện tập, nhưng không thể thay thế cho việc luyện tập được. Nếu biểu
hiện là điều quan trọng thì chỉ riêng việc học là không bao giờ đủ.

Học kỹ năng với rèn luyện
Có sự khác biệt lớn giữa học kỹ năng và rèn luyện. Rèn luyện, trong hoàn cảnh này, có
nghĩa là cải thiện một kỹ năng mà bạn đã học được thông qua việc lặp đi lặp lại kỹ năng đó.
Đó là việc xảy ra sau khi bạn đã học được một kỹ năng cơ bản nếu bạn muốn tiếp tục tiến
bộ.
Lấy việc chạy việt dã làm ví dụ. Hầu hết chúng ta đều học được kỹ năng chạy từ khi còn
nhỏ. Ngoài việc đặt chân này trước chân kia và chạy cho tới khi cán mốc 42 km, chẳng có
kỹ năng nào mới cần phải học hỏi.
Tuy nhiên, cần phải rất nỗ lực mới có thể tăng cường sức khỏe và cải thiện độ dẻo dai để
hoàn thành phần chạy việt dã. Quá trình tăng cường và cải thiện đó chính là rèn luyện.
Càng rèn luyện nhiều, bạn càng trở nên khỏe mạnh và càng sớm hoàn thành phần chạy
việt dã.
Liên quan tới chạy việt dã còn có một yếu tố nữa, đó là làm cách nào để đăng ký tham
gia cuộc đua, làm thế nào để đủ tiêu chuẩn tham gia những sự kiện lớn như giải chạy việt
dã Boston.
Chẳng hạn, một vấn đề nhỏ như ma sát giữa áo và da bạn sẽ không phải là vấn đề lớn
nếu bạn chỉ chạy 5 km, nên hầu hết những người chạy đều không lăn tăn gì về vấn đề đó.
Nhưng ma sát sẽ trở thành vấn đề lớn nếu bạn chạy khoảng 42 km.
Rèn luyện và học hỏi chắc chắn sẽ giúp cho việc hoàn thành cuộc đua trở nên dễ dàng
hơn, nhưng đó không phải là tiếp thu kỹ năng. Nếu không tiếp thu kỹ năng thì việc rèn
luyện là điều không thể và chẳng có ích gì. Chuẩn bị và chăm sóc sức khỏe có thể khiến cho
việc tiếp thu kỹ năng trở nên dễ dàng hơn, nhưng hai việc đó không thể thay thế được việc

rèn luyện.
Tuy nhiên, học lại cách chạy ở cấp độ cơ bản là tiếp thu kỹ năng. Những thủ thuật như
chạy bộ khí công (Chirunning) giúp người chạy học được kỹ năng di chuyển theo cách tối
thiểu hóa sức lực và tránh mất đà khi tiến về phía trước giữa các bước sải. Luyện tập một
chút, người chạy có thể học được kỹ năng cốt lõi của việc chạy và điều này sẽ được củng cố
khi rèn luyện sau này.

Tiếp thu kỹ năng với giáo dục và đào tạo
Bất chấp những nỗ lực cao thượng của các giáo viên và giáo sư trên khắp thế giới, những
phương pháp giáo dục và đào tạo hiện đại lại chẳng có tác động gì tới việc tiếp thu kỹ năng.
Tiếp thu kỹ năng đòi hỏi phải rèn luyện kỹ năng đó. Việc này yêu cầu phải có những giai
đoạn chuyên tâm tập trung và kéo dài. Nó đòi hỏi tính sáng tạo, linh động và tự do để hình
thành tiêu chuẩn thành công của bản thân bạn.
Đáng tiếc là hầu hết phương pháp giáo dục và đào tạo hiện đại nhất chỉ yêu cầu việc tuân
thủ đơn giản. Mục tiêu chính không phải là tiếp thu được những kỹ năng hữu ích, mà là để
chứng thực việc hoàn thành bộ tiêu chuẩn tùy tiện nhất, được hình thành bởi những ủy ban
tiêu chuẩn, vì mục tiêu thông qua một số phẩm chất nhất định mà một vài bên thứ ba nào
đó có vẻ quan tâm.
Sáng tạo, linh động và tự do thử nghiệm – các yếu tố quan trọng của việc tiếp thu kỹ
năng nhanh – lại mâu thuẫn với quá trình đào tạo. Nếu các tiêu chuẩn quá linh động, thì
chúng đã không phải là các tiêu chuẩn, đúng không nào?
Đáng tiếc là giáo dục và đào tạo khắt khe có thể ngăn chặn đáng kể việc tiếp thu kỹ
năng. Vấn đề chính là chi phí cơ hội: Nếu điều kiện cần thiết để được đào tạo lại khắt khe
tới mức làm giảm khả năng dành thời gian rèn luyện kỹ năng theo yêu cầu, thì quá trình
đào tạo đó lợi bất cập hại.
Lấy một người thông minh, có động lực và quan tâm tới việc hình thành một công ty
phần mềm làm ví dụ. Việc hoàn thành tấm bằng cử nhân về khoa học máy tính tại một
trường đại học danh giá thường mất ít nhất bốn năm.
Cuối giai đoạn bốn năm, anh chàng sinh viên mới tốt nghiệp này đã bỏ ra hàng nghìn
giờ học thuật toán và phân tích các trình biên dịch(1) để vượt qua hàng chục kỳ thi, nhưng
vẫn không hề gần mục tiêu thành lập công ty phần mềm của mình. Anh chàng sinh viên
đáng thương này của chúng ta đã ghi nhớ được rất nhiều thứ về lập trình máy tính, ít nhất
là tạm thời, nhưng vẫn không biết làm thế nào để tạo ra được một chương trình máy tính
mà mọi người thấy hữu dụng, đáng mua.
Việc hình thành một công ty phần mềm đòi hỏi phải tiếp thu những kỹ năng mới: học

ngôn ngữ lập trình, thiết lập và duy trì hệ thống máy tính, tìm kiếm các công cụ và chương
trình sẵn có, tạo mẫu thử nghiệm, tìm kiếm người sử dụng ban đầu, tìm nguồn tài trợ cần
thiết và xử lý những nhiệm vụ hành chính doanh nghiệp thông thường.
Có sự chồng chéo nào giữa việc hình thành một doanh nghiệp và việc có được một
chứng chỉ giáo dục không? Chắc chắn là có. Nhưng cần phải lưu ý là: Hầu hết nỗ lực của việc
có được chứng chỉ đều được dành cho quá trình đáp ứng các yêu cầu. Liệu những yêu cầu
đó có giúp bạn đạt được những kỹ năng cần có để tồn tại được trong thế giới thực hay không
lại là mối quan tâm thứ ba.
Trong cuốn sách đầu tiên của tôi, MBA cá nhân: Bậc thầy nghệ thuật kinh doanh (The
Personal MBA: Master the Art of Business) (2010), tôi đã giải thích tại sao tôi quyết định
bỏ chương trình đào tạo đại học về kinh doanh để tự học những nguyên tắc về thực tế kinh
doanh hiện đại và xây dựng công ty riêng của mình. Bằng cách không học trường kinh
doanh và dành thời gian để gây dựng doanh nghiệp thực sự, tôi đã học được rất nhiều và
tiết kiệm được 150.000 đô la trong suốt cả quá trình. Xét từ việc tôi muốn hoàn thành, việc
dành thời gian để tự mình tiếp thu những kỹ năng kinh doanh còn hiệu quả và tốt hơn việc
tới học trường kinh doanh.
Nếu bạn muốn làm tốt bất cứ việc gì coi trọng biểu hiện thực tế, thì bạn cần phải rèn
luyện kỹ năng đó trong bối cảnh thực tế. Chỉ học thôi thì không bao giờ đủ.

Sinh lý thần kinh về kỹ năng: Tính mềm dẻo của não bộ và bộ nhớ cơ bắp
Một điều cuối cùng trước khi chúng ta bước vào tìm hiểu chi tiết về tiếp thu kỹ năng
nhanh: Bạn phải nhận thức được là bạn có khả năng học kỹ năng mới.
Điều này có vẻ kỳ cục, nhưng thật dễ tin rằng các kỹ năng của bạn là cố định – rằng bạn
giỏi, có tài năng, hoặc có năng khiếu về việc gì đó… hoặc không.
Trong cuốn Tư duy: Tân tâm lý học về thành công (Mindset: The New Psychology of
Success) (2007), nhà tâm lý học Carol Dweck đã trích dẫn phần lớn nội dung của một
nghiên cứu chỉ ra rằng, các cá nhân thường có một trong hai cách nhìn nhận trí óc của họ
làm việc như thế nào.
Theo tiến sỹ Dweck, những người có tư duy “cố định” cho rằng kỹ năng và tài năng là
những thứ mang tính bẩm sinh, rằng con người sinh ra đã có một số khả năng nhất định.
Nếu người có tư duy cố định “không giỏi toán” thì có nỗ lực luyện toán thế nào cũng chỉ là
sự lãng phí. Sao phải bận tâm khi bạn không bao giờ có thể giỏi (toán) được nhỉ?
Ngược lại, những người có tư duy “phát triển” lại cho rằng, kỹ năng và tài năng sẽ phát
triển cùng với sự rèn luyện và tính kiên nhẫn. Nếu một người có tư duy phát triển làm sai
một vài phép toán, điều đó không có nghĩa là bởi vì họ không có tài năng toán học, mà chỉ
là họ chưa rèn luyện đủ. Với sự rèn luyện và bền bỉ, việc họ có thể làm chủ kỹ thuật đó chỉ là

vấn đề thời gian.
Có tin tốt cho bạn đây, nếu bạn thuộc nhóm những người có tư duy cố định: Có nghiên
cứu chỉ ra rằng, tất cả các bộ não đều có khả năng cải thiện kỹ năng và khả năng thông qua
việc rèn luyện. Khuynh hướng di truyền có tồn tại, nhưng chỉ là thứ yếu so với sức mạnh
của việc rèn luyện một cách thông minh, có tập trung. Bạn có thể cải thiện bất cứ kỹ năng
nào, miễn là bạn sẵn sàng rèn luyện.
Não bộ của con người có tính mềm dẻo – thuật ngữ được các nhà khoa học về thần kinh
sử dụng để chỉ việc bộ não có thể thay đổi về mặt vật lý để phản ứng với môi trường, hành
động và hệ quả của những hành động đó. Khi bạn học bất kỳ kỹ năng mới nào, dù là kỹ
năng vật lý hay tinh thần, thì hệ thần kinh trong não bộ của bạn cũng thay đổi khi bạn rèn
luyện kỹ năng đó.
Theo lời tiến sỹ John Medina (Quy luật của bộ não (Brain Ruler), 2009) thì “nơ-ron
hình thành cùng nhau sẽ kích thích lẫn nhau”, tạo thành những kiểu mới độc đáo trong
vòng tròn vật lý của não bộ. Theo thời gian, các nơ-ron của bạn bắt đầu kích thích theo cách
hiệu quả hơn để phản ứng với những phản hồi bạn nhận được từ môi trường của mình khi
rèn luyện.
Nếu bạn làm việc về kỹ năng động (nghĩa là kỹ năng liên quan tới chuyển động), thì lúc
đầu bạn sẽ thấy khá dè dặt và chậm chạp. Bạn phải nghĩ về mọi việc bạn đang làm, và bạn
thường phạm phải những sai lầm khó chịu. Học những điều cơ bản là một cuộc vật lộn
không ngừng nghỉ.
Khi bạn rèn luyện, sự phối hợp giữa các cơ sẽ trở nên tự động và đồng bộ với các quá
trình tinh thần của bạn. Bạn có được khả năng tập trung tốt hơn đối với những yếu tố
không dễ phát hiện trong việc bạn đang làm, và bạn học được phương pháp điều chỉnh cách
tiếp cận đối với những ph...