MUÅC LUÅC
PHÊÌN MÖÅT CHÙM SOÁC KHI BEÁ BÕ BÏÅNH................................................................................. 2
PHÊÌN HAI NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ COÁ LIÏN QUAN TÚÁI TÛÂNG PHÊÌN THÊN THÏÍ ................... 17
I. ÀÊÌU ............................................................................................................................................ 17
II. NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ COÁ LIÏN QUAN TÚÁI CÖÍ .......................................................................... 30
III. NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ COÁ LIÏN QUAN TÚÁI NGÛÅC ................................................................... 35
IV. NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ COÁ LIÏN QUAN TÚÁI PHÊÌN BUÅNG........................................................ 46
V. NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ COÁ LIÏN QUAN TÚÁI TAY, CHÊN, XÛÚNG............................................ 63
VI. NHÛÄNG VÊËN ÀÏÍ LIÏN QUAN TÚÁI BÖÅ PHÊÅN SINH DUÅC VAÂ BAÂI TIÏËT ........................ 73
VII. NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ LIÏN QUAN TÚÁI DA .............................................................................. 80
VIII. NHÛÄNG HIÏÅN TÛÚÅNG LIÏN QUAN TÚÁI SÛÁC KHOEÃ .................................................... 95
IX. TAI NAÅN .................................................................................................................................120
X. CAÁC BÏÅNH KHAÁC ÚÃ TREÃ EM ...............................................................................................131
XI. LYÁ THUYÏËT VAÂ PHÛÚNG PHAÁP ........................................................................................146

PHÊÌN MÖÅT
CHÙM SOÁC KHI BEÁ BÕ BÏÅNH

Beá bõ bïånh - Baån cêìn phaãi laâm gò ?
Viïåc àêìu tiïn laâ quan saát Beá kyä àïí noái cho baác sô biïët nhûäng
triïåu chûáng cuãa bïånh. Vò úã bïn con, nïn caác baâ meå dïî nhêån àûúåc
ngay sûå thay àöíi bêët thûúâng qua neát mùåt, tñnh tònh, sûå hoaåt àöång
cuãa con. Thñ duå baån nhêån thêëy da cuãa Beá bõ mêín àoã chiïìu qua. Cêìn
phaãi noái àïí baác sô biïët, vò saáng nay, khi baác sô coá mùåt thò da cuãa Beá
coá thïí laåi bònh thûúâng röìi.
Sau khi baác sô vïì, baån cêìn phaãi tiïëp tuåc theo doäi sûå chuyïín biïën
cuãa bïånh vaâ thûåc hiïån nhûäng lúâi chó dêîn cuãa baác sô àïí chûäa bïånh
cho Beá.
Sûå coá mùåt cuãa ngûúâi meå bïn con, goáp phêìn khöng nhoã túái viïåc
trõ bïånh cho Beá vò ngoaâi phêìn cho con uöëng thuöëc theo àún cuãa baác
sô, coân coá tiïëng noái, nuå cûúâi vaâ baân tay cuãa ngûúâi meå, laâm cho Beá
caãm thêëy yïn têm.
1. NHÛÄNG DÊËU HIÏÅU CUÃA SÛÁC KHOEÃ

A. Khi beá khoeã maånh
- Troång lûúång cên cuãa Beá bònh thûúâng.
- Neát mùåt tûúi tónh, mùæt saáng. Khi bïë Beá, baån caãm thêëy maá Beá
cùng, maát.
- Beá toã ra vui veã, ham chúi, chuá yá túái moåi ngûúâi vaâ moåi vêåt
chung quanh.
- Beá ùn coá veã ngon miïång, nguã yïn giêëc. Phên bònh thûúâng.
B. Khi beá bïånh
- Beá suát cên.

- Neát mùåt taái, mùæt quêìng khöng coá aánh mùæt.
- Beá ngêåm ngoán tay khi nguã, giêëc nguã khöng lêu. Beá khöng chuá
yá gò túái chung quanh.
- Beá luön cûåa quêåy, giêåt mònh, dïî quêëy khoác.
- Beá khoá nguã.
- Beá khöng chõu ùn hoùåc ùn ñt. Khöng chõu uöëng hoùåc àoâi uöëng
bêët thûúâng (vò cún söët laâm cú thïí mêët nûúác).
2. KHI NAÂO CÊÌN ÀÛA CON TÚÁI BAÁC SÔ

Nhiïìu baâ meå ngaåi àûa con túái baác sô, maâ chó túái gùåp baác sô àïí kïí
bïånh cuãa con thöi. Vò nhûäng triïåu chûáng bïånh cuãa treã coá thïí thay
àöíi tûâng giúâ, nïn viïåc kïí bïånh nhû vêåy chûa àuã. Tûâ ho túái sûng
phöíi, tûâ ài tûúát túái tònh traång cú thïí bõ thiïëu nûúác nhiïìu khi chó coá
möåt bûúác.
Treã caâng nhoã, caâng cêìn phaãi àûa ngay túái baác sô, möîi khi chaáu
söët, ho, nön oái, ài phên loãng nhiïìu lêìn hay nhiïìu ngaây. Kïí caã nhûäng
triïåu chûáng nhû böîng nhiïn quêëy khoác maâ khöng roä nguyïn nhên,
hay khöng chõu uöëng nûúác.
Àöëi vúái caác chaáu àaä lúán thò coá thïí nhòn vaâo tònh traång töíng quaát
cuãa sûác khoãe, xem coá àiïìu gò àùåc biïåt khöng. Söët cao chûa chùæc àaä laâ
dêëu hiïåu trêìm troång. Traái laåi, hiïån tûúång àau tûâng cún úã vuâng
buång, laåi laâ àiïìu cêìn phaãi chuá yá maâ chó coá baác sô múái tòm àûúåc
nguyïn nhên vaâ hûúáng dêîn chûäa trõ.
Toám laåi, nïëu baån àõnh àûa chaáu túái baác sô, haäy chuêín bõ trûúác
àïí traã lúâi möåt söë cêu hoãi coá liïn quan túái chaáu vïì thên nhiïåt, traång
thaái phên vaâ caác nhêån xeát khaác cuãa baån vïì chaáu beá. Cuäng nïn noái
vúái baác sô rùçng chaáu coá tiïëp xuác vúái ai cuäng coá nhûäng triïåu chûáng
nhû chaáu khöng àïí baác sô suy nghô vïì möåt söë bïånh lêy lan. Trong
luác chúâ àúåi, chûa coá baác sô, haäy àïí chaáu nghó ngúi, bònh tônh. Traánh
nhûäng núi öìn aâo, nhiïìu tiïëng àöång. Khöng nïn cho chaáu duâng bêët
kyâ möåt thûá thuöëc gò nïëu khöng àûúåc baác sô hûúáng dêîn tûâ trûúác.
Nïëu chaáu söët, haäy cho chaáu uöëng nûúác.

3. NHÛÄNG CÊU HOÃI VÏÌ VIÏÅC SÙN SOÁC KHI BEÁ BÕ BÏÅNH

- Beá àang söët coá nïn àûa chaáu túái baác sô khöng
Duâ chaáu beá söët cao, cuäng vêîn coá thïí àûa ài àûúåc. Chó úã phoâng
khaám bïånh, baác sô múái coá nhiïìu phûúng tiïån àïí khaám bïånh cho
chaáu.
- Coá cêìn choaâng chùn (mïìn) cho chaáu khöng?
Nïëu chaáu àang söët, khöng nïn àùæp thïm chùn vò nhû thïë seä
laâm thên nhiïåt tùng thïm. Giûä nhiïåt àöå phoâng tûâ 20o - 22oC khöng
àïí gioá luâa, úã àiïìu kiïån nhû vêåy, chaáu chó cêìn mùåc möåt böå quêìn aáo
nguã, röång, thoaáng laâ àuã.
- Cêìn sùn soác thïë naâo cho beá dïî chõu?
Cùn phoâng cêìn thoaáng vaâ àuã êëm. Nïëu lêu khöng múã cûãa söí,
haäy chuyïín chaáu beá sang phoâng khaác möåt laát, trong khi laâm vïå
sinh: queát nhaâ, thay vaãi traãi giûúâng... Sau àoá, àoáng cûãa laåi nïëu cêìn,
àïí traánh gioá, röìi laåi chuyïín chaáu vïì.
Haâng ngaây, vêîn lau mùåt, cöí, rûãa tay, chên cho chaáu nhû bònh
thûúâng.
Baån coá thïí tùæm cho chaáu nhûng chuá yá pha nûúác úã nhiïåt àöå 37oC
vaâ phoâng tùæm phaãi kñn, khöng coá gioá.
Trong suöët thúâi gian bõ öëm, chaáu beá naâo cuäng muöën coá böë hoùåc
meå, öng, baâ... úã bïn caånh. Viïåc naây laâm cho Beá thêëy yïn têm vaâ an
uãi Beá rêët nhiïìu, möîi khi Beá bõ khoá chõu. Nïëu ngûúâi lúán khöng coá
àiïìu kiïån úã gêìn Beá, coá thïí cho Beá àöì chúi, saách coá hònh veä maâu àïí
Beá giaãi trñ.
Khöng nïn àïí Beá nhêån thêëy neát mùåt lo lùæng, u sêìu cuãa ngûúâi
lúán vïì bïånh tònh cuãa Beá.
- Cêìn laâm gò khi beá ra nhiïìu möì höi
Nïëu Beá söët vaâ ngûúâi àöí möì höi, thïë laâ töët. Vò àoá laâ phaãn ûáng
cuãa cú thïì àïí laâm thên nhiïåt haå xuöëng. Nïn lau khö möì höi vaâ thay
quêìn aáo cho Beá.

- Coá cêìn bùæt chaáu nùçm taåi giûúâng khöng?
Nïëu Beá thêëy ngûúâi mïåt, Beá seä tûå àöång nùçm nghó. Nhûng nïëu
Beá khöng muöën nùçm, thò khöng nïn bùæt buöåc. Cûá àïí Beá ngöìi dêåy
hoùåc ài laåi trong phoâng. Ài têët (vúá) cho chaáu.
Àöëi vúái caác chaáu bõ bïånh cêìn phaãi chûäa trõ lêu hoùåc àang trong
thúâi gian phuåc höìi sûác khoãe, cûá àïí chaáu chúi bònh thûúâng. Chó nïn
traánh nhûäng troâ chúi laâm chaáu bõ kñch àöång vaâ khöng cho chúi vúái
treã khaác àïí traánh sûå lêy nhiïîm.
- Chïë àöå ùn cuãa treã bõ bïånh nhû thïë naâo?
Vúái treã sú sinh, nïëu chaáu khöng bõ ài tûúát, coá thïí cho ùn nhû
bònh thûúâng; khöng nïn eáp chaáu ùn vaâ chuá yá cho chaáu uöëng nûúác
thïm.
- Nïëu beá bõ ài tûúát, thò ngûng cho buá sûäa vaâ cho ùn theo chïë àöå
riïng (coi phêìn caác bïånh treã em).
- Vúái treã àaä lúán, coá thïí cho ùn suáp, nûúác rau, chuöëi nghiïìn,
baánh bñt cöët (baánh mò nûúáng 2 lêìn), baánh bñch quy.
Nïëu chaáu coá dêëu hiïåu khoãi bïånh, dêìn dêìn trúã laåi chïë àöå ùn bònh
thûúâng.
Chuá yá: Khöng nïn eáp buöåc caác chaáu ùn
- Nïëu Beá bõ söët, haäy cho chaáu uöëng nhiïìu nûúác ban ngaây cuäng
nhû ban àïm, vò söët laâm cú thïí caác chaáu thiïëu nûúác. Àïí chaáu dïî
uöëng, ngoaâi nûúác trùæng coá thïí cho Beá uöëng nûúác cam, nûúác chanh,
nûúác suáp, nûúác rau, nûúác àûúâng v.v...
Thûúâng caác chaáu thñch uöëng nûúác maát hún laâ nûúác noáng. Haäy
cho caác chaáu uöëng nûúác maát - nhêët laâ caác chaáu hay bõ nön oái. Nïëu
caác chaáu khöng chõu ùn thò caác loaåi nûúác àûúâng, suáp, mêåt ong, nûúác
cúm... cuäng coá thïí cung cêëp cho caác chaáu möåt ñt calo.
Giúâ giêëc sùn soác nïn nhû thïë naâo?
Nïn tûå quy àõnh giúâ giêëc, thñ duå vaâo buöíi saáng vaâ 5 giúâ chiïìu
baån seä ào nhiïåt àöå cho chaáu, lau rûãa mùåt, ngoaáy löî muäi, cho uöëng
thuöëc hay böi thuöëc. Viïåc sùn soác coá giúâ giêëc nhû vêåy àúä laâm chaáu bõ
mïåt hún laâ phaãi àiïìu trõ lan man caã ngaây.

Sau khi sùn soác chaáu, baån nïn ghi thên nhiïåt ào àûúåc luác saáng,
luác chiïìu vaâo giêëy cuâng vúái caác hiïån tûúång (nïëu coá) nhû: nön oái, ài
tûúát, ho... àïí chuêín bõ noái laåi cho baác sô biïët, khi baác sô túái thùm,
hoùåc noái qua àiïån thoaåi.
Nïëu baác sô cho biïët bïånh cuãa beá thuöåc loaåi lêy lan
Nïëu Beá mùæc bïånh coá thïí lêy lan, phaãi caách ly Beá vúái caác treã
khaác, kïí caã caác ngûúâi lúán àang coá mang.
Chuá yá: Khöng àïí thuöëc trong têìm tay treã em
Nhiïìu ngûúâi àïí thuöëc àiïìu trõ bïånh cho caác chaáu úã gêìn chöî caác
chaáu nùçm, àïí tiïån sûã duång. Nhû vêåy rêët nguy hiïím, nhêët laâ àöëi vúái
caác chaáu àang trong tuöíi thêëy caái gò laå cuäng cho vaâo miïång.
Thuöëc àiïìu trõ cuäng phaãi uöëng àuáng liïìu lûúång vaâ àuáng luác.
Caác chaáu nhoã thûúâng dïî bõ maâu sùæc viïn thuöëc, hoùåc võ ngoåt
cuãa thuöëc hêëp dêîn.
4. MÖÅT VAÂI VÊËN ÀÏÌ CHUYÏN MÖN.

Ào thên nhiïåt úã hêåu mön nhû thïë naâo?
Lêëy öëng ào nhiïåt àöå àaä lau rûãa saåch, vêíy öëng àïí mûác thuãy ngên
xuöëng dûúái 36oC röìi böi möåt ñt vadúlin vaâo àêìu öëng.
Àöëi vúái treã sú sinh, àùåt beá nùçm ngûãa, möåt tay nùæm lêëy 2 chên
beá giú lïn, coân tay kia àuát tûâ tûâ phêìn àêìu, coá àûång thuyã ngên bïn
trong vaâ àaä àûúåc böi va-dú-lin vaâo hêåu mön cuãa Beá, túái gêìn hïët
phêìn naây. Laâm xong àöång taác naây, tiïëp tuåc giûä phêìn coân laåi cuãa öëng
ào trong tay.
Àöëi vúái treã lúán hún, àïí treã nùçm sêëp röìi àuát öëng ào nhiïåt àöå tûâ tûâ
vaâo hêåu mön. Trong thúâi gian àïí öëng ào trong hêåu mön, nhúá àùæp
mïìn cho chaáu khoãi laånh. Cêìn àïí öëng ào trong hêåu mön, ñt nhêët laâ 2
phuát.
Nïëu caác chaáu vûâa chúi àuâa xong, haäy àïí chaáu nghó ngúi ñt nhêët
1 tiïëng, röìi múái tiïën haânh lêëy nhiïåt àöå. Cêìn chuá yá böi va-dú-lin vaâo
àêìu öëng ào vaâ àuát tûâ tûâ vaâo hêåu mön chaáu beá. Àöång taác naây, nïëu

laâm maånh hoùåc vöåi vaâng coá thïí laâm xêy saát bïn trong hêåu mön vaâ
chaãy maáu. Àaä coá nhiïìu trûúâng húåp nhû vêåy.
Taåi nhiïìu nûúác, ngûúâi ta lêëy thên nhiïåt bùçng caách cho ngêåm
nhiïåt kïë úã miïång, hoùåc keåp vaâo naách. Nhûng caác caách àoá khöng
chñnh xaác bùçng caách ào úã hêåu mön.
Bùæt maåch úã cöí tay thïë naâo?
Àùåt ngoán troã hoùåc ngoán troã vaâ ngoán giûäa lïn cöí tay cuãa Beá, úã
phêìn göëc ngoán tay caái, khi Beá àïí ngûãa baân tay, baån seä thêëy nhõp
àêåp cuãa maåch maáu cöí tay. Treã caâng nhoã, nhõp àêåp caâng mau. úã treã
sú sinh, söë nhõp àêåp bònh thûúâng trong 1 phuát tûâ 120 - 140 àêåp. Treã
2 tuöíi: 110 àêåp/phuát. Treã 6 tuöíi: 60 - 80 àêåp/phuát. Söë nhõp àêåp naây
seä cao hún bònh thûúâng khi treã khoác, hay hoaåt àöång maånh.
Khi Beá öëm, söë nhõp àêåp seä khöng giöëng bònh thûúâng vò maåch
àêåp seä yïëu hún.
Khaám hoång thïë naâo?
Àöëi vúái treã nhoã, cêìn phaãi coá möåt ngûúâi thûá 2 giuáp sûác thò baån
múái khaám hoång cho Beá àûúåc. Ngûúâi naây bïë chaáu beá trïn loâng, cho
mùåt chaáu hûúáng vïì phña aánh saáng, giûä tay chên chaáu, àïí chaáu tûåa
ngûúâi vaâo mònh röìi duâng 1 tay êën nheå vaâo traán chaáu àïí àêìu chaáu
ngaã vïì phña sau.
Ngûúâi khaám ngöìi phña trûúác chaáu beá, möåt tay laâm Beá múã miïång
ra, coân tay kia duâng cuöëng 1 chiïëc thòa (muöîng) êën lûúäi chaáu beá
xuöëng vaâ baão chaáu kïu : "a... a...". Nhû vêåy, baån seä nhòn roä a-myàan úã hoång Beá.
5. LAÂM GÒ KHI BEÁ SÖËT?

Khöng àùæp hoùåc cho treã mùåc thïm quêìn aáo
Chó mùåc möåt böå quêìn aáo nguã cho thoaáng. Khöng àùæp chùn daå
hoùåc len. Nïëu cêìn, chó àùæp chùn àún (nhû khùn traãi giûúâng). Nhiïåt
àöå trong phoâng khoaãng 20oC laâ vûâa.
Thuöëc thûúâng duâng
Hai thûá thuöëc thûúâng duâng àïí trõ söët vaâ haå nhiïåt laâ thuöëc
aspirine (acide aceátylsalicylique) vaâ thuöëc paraceátamol. Cêìn àïí baác
sô chó àõnh liïìu lûúång, nhûng caách duâng chung nhû sau :

- Lûúång thuöëc tñnh bùçng söë viïn thuöëc duâng trong 24 giúâ phuå
thuöåc theo söë cên nùång hoùåc söë tuöíi cuãa treã. Baån cêìn nhúá lûúång
thuöëc töëi àa àûúåc duâng. Khöng àûúåc cho Beá uöëng quaá lûúång töëi àa
àoá.
- Lûúång thuöëc naây àûúåc chia thaânh nhiïìu phêìn àïí uöëng thaânh
nhiïìu àúåt trong ngaây. Thñ duå: möîi ngaây uöëng 2 viïn chia laâm 4 lêìn,
möîi lêìn nûãa viïn.
Möåt söë ngûúâi lúán phaåm sai lêìm laâ cho treã uöëng hïët caã liïìu 1 lêìn.
Khi thuöëc hïët taác duång, thên nhiïåt cuãa treã tùng cao àöåt ngöåt gêy ra
chûáng co giêåt rêët àaáng ngaåi úã treã.
- Möîi thûá thuöëc coá thïí àûúåc trònh baây dûúái caác daång khaác nhau
nhû viïn, àoáng goái, sirö, viïn àùåt úã hêåu mön v.v... Khi duâng, cêìn
biïët roä möîi viïn, möîi goái, möîi thòa... tûúng ûáng vúái lûúång thuöëc laâ
bao nhiïu? Nhiïìu thuöëc mang tïn khaác nhau nhûng trong thaânh
phêìn cuäng coá aspirine hay paraceátamol. Búãi vêåy, cêìn àoåc cöng thûác
cuãa thuöëc àïí khoãi cho uöëng nhiïìu thuöëc cuâng taác duång.
- ASPIRINE coá trong caác loaåi thuöëc mang tïn khaác nhau nhû
Catalgine, Juveápirine, Aspeágic v.v... Liïìu lûúång thûúâng duâng laâ
0,05 g/ngaây cho 1 kg cên nùång. Khöng bao giúâ àûúåc vûúåt quaá
0,lg/ngaây cho 1 kg eêìn nùång. Thñ duå: möåt àûáa treã nùång 12 kg, coá thïí
uöëng trong ngaây (24 giúâ) möåt lûúång aspirine bùçng 0,05 g x 12 = 0,6
g. Lûúång thuöëc trïn àûúåc chia thaânh 6 lêìn uöëng. Möîi lêìn uöëng 0,1 g
caách lêìn sau 4 giúâ, nghôa laâ cûá 4 giúâ laåi uöëng 0,1 g aspirine.
PARACETAMOL coá trong caác thuöëc mang tïn Efferalgan,
Dolipran. Liïìu lûúång thûúâng laâ 0,02 - 0,03g (20 - 30 mg) cho möîi
kilögam cên nùång, trong 24 giúâ. Lûúång thuöëc naây cuäng àûúåc chia
laâm 6 lêìn uöëng, möîi lêìn caách nhau 4 giúâ.
Hiïån nay, caác baác sô coá xu hûúáng cho duâng paraceátamol nhiïìu
hún laâ aspirine vò paraceátamol dïî àûúåc böå maáy tiïu hoáa hêëp thuå.
- Coá thïí duâng xen keä 2 thûá aspirine vaâ paraceátamol, 1 lêìn
aspirine, 1 lêìn paraceátamol. Nhû vêåy, seä giaãm àûúåc lûúång thuöëc cuãa
möîi thûá.
Phûúng phaáp haå nhiïåt tûâ bïn ngoaâi
- Ngêm nûúác: Nïëu duâng thuöëc röìi maâ thên nhiïåt vêîn chûa haå
xuöëng, coá thïí tùæm cho chaáu beá bùçng nûúác coá nhiïåt àöå thêëp hún thên

nhiïåt cuãa Beá tûâ 1 - 2oC, trong thúâi gian 10 phuát. Coá thïí cho chaáu
ngêm nûúác 2 - 3 lêìn trong ngaây.
Nhûng, nïëu thêëy mùåt Beá taái hoùåc ngûúâi run phaãi bïë chaáu ra
khoãi nûúác; choaâng khùn vaâ lau khö ngay cho chaáu.
- Chûúâm nûúác àaá: Àûång nûúác àaá vaâo möåt tuái vaãi hay cao su röìi
àùåt vaâo gaáy, hoùåc naách, haáng, coá àïåm möåt lúáp vaãi hay len. Coá thïí
laâm nhiïìu lêìn trong ngaây vaâ thay nûúác àaá khi àaä tan hïët.
Nïëu khöng coá nûúác àaá, àùæp khùn têím nûúác maát lïn traán cuäng
àûúåc.
- Nhoã muäi: Nïëu baác sô àaä chó àõnh duâng thuöëc nhoã muäi coá
khaáng sinh, haäy duâng duång cuå boáp - huát bùçng cao su, rûãa löî muäi cho
Beá bùçng dung àõch seárum sinh hoåc. Sau àoá, duâng öëng nhoã gioåt nhoã
thuöëc vaâo löî muäi cuãa chaáu.
Sau khi duâng, phaãi rûãa öëng nhoã gioåt bùçng cöìn 90o.
Trûúác khi duâng thuöëc nhoã muäi, àïí thuöëc vaâo möåt cheán nûúác êëm
àïí hêm cho thuöëc êëm lïn.
- Xöng: Àöí nûúác noáng vaâo böìn tùæm hay möåt chêåu lúán röìi pha
möåt thòa suáp dêìu khuynh diïåp hoùåc benjoin vaâo. Phoâng tùæm àoáng
kñn àïí húi böëc lïn khöng bõ thoaát ra ngoaâi. Bïë chaáu beá trïn tay hoùåc
àïí chaáu chúi úã dûúái saân coá traãi khùn. Khoaác möåt khùn tùæm quanh
ngûúâi Beá, khöng cêìn mùåc quêìn aáo. Möì höi Beá seä ra nhiïìu. Húi nûúác
noáng coá dêìu seä thêëm qua da àûúåc Beá thúã hñt vaâo phöíi.
Sau khi Beá ra möì höi, quêën khùn quanh ngûúâi röìi bïë ra khoãi
phoâng tùæm, lau khö ngûúâi cho Beá. Chuá yá khöng àïí Beá bõ laånh khi ra
khoãi phoâng. Phûúng phaáp naây rêët töët cho treã em bõ söët vò àau hoång.
- Thuåt - Lêëy nûúác àun söi, àïí nguöåi, nhûng coân êëm. Cho thuöëc
àaä àûúåc baác sô chó àõnh vaâo nûúác. Nïëu chó muöën cho Beá õ àûúåc, cho
1/2 muöîng caâ-phï thuöëc bicarbonate de soude hoùåc möåt muöîng caâphï dêìu ö-liu hay parafine nguyïn chêët vaâo nûúác khuêëy nûúác cho
thuöëc tan.
Duâng öëng boáp huát nûúác lïn böi trún àêìu öëng, bùçng vadúlin, àûa
àêìu öëng tûâ tûâ vaâo hêåu mön röìi boáp nheå öëng cho nûúác tûâ tûâ vaâo ruöåt.
Khi nûúác àaä vaâo hïët, ruát öëng ra vaâ boáp 2 bïn möng Beá cho khñt laåi
àïí giûä nûúác trong 2 - 3 phuát, röìi cho Beá ngöìi bö àïí Beá "ài" ra.

6. MÖÅT SÖË ÀÖÅNG TAÁC CHUYÏN MÖN

Àùæp gaåc êím: Theo sûå chó àõnh cuãa baác sô, nïëu baån cêìn àùæp gaåc
lïn möåt vïët thûúng hoùåc caái nhoåt, lêëy möåt miïëng gaåc ngêm vaâo nûúác
êëm coá pha cöìn 90o (pha 1 thòa suáp cöìn vaâo 1 baát nûúác). Àùåt gaåc lïn
nhoåt vaâ cûá 10 - 15 phuát, laåi laâm laåi.
Àûát tay hoùåc vïët thûúng: Viïåc àêìu tiïn laâ rûãa vïët thûúng. Rûãa
kyä bùçng xaâ phoâng, khöng àïí àêët, caát hoùåc gai úã laåi trong thõt. Sau
àoá böi thuöëc saát truâng, trûúác khi bùng laåi.
Duâng bùng dñnh (Bùng keo) - Caác loaåi bùng dñnh coá sùén gaåc vaâ
thuöëc saát truâng àïìu coá baán sùén úã hiïåu thuöëc. Duâng loaåi bùng naây
cuäng phaãi thay haâng ngaây. Nïëu trong ngaây, bùng bõ bêín, phaãi thay
caái khaác.
Buöåc bùng: Nïëu vïët thûúng chaãy maáu, cêìn rûãa saåch, böi thuöëc
saát truâng, àùæp möåt miïëng gaåc lïn röìi lêëy cuöën bùng buöåc laåi. Khöng
àûúåc buöåc chùåt àïí maáu vêîn lûu thöng àûúåc phaãi laâm sao àïí chöî coá
vïët thûúng khöng vò buöåc bùng maâ phöìng lïn tñm laåi, vaâ súâ thêëy
laånh.
Nïëu buöåc bùng úã àêìu, àïí khi nguã bùng khöng bõ tuöåt ra àöåi cho
treã möåt caái muä lûúái hay muä nguã.
Nhûäng àiïìu cêìn traánh: Khi chûúâm noáng cho caác chaáu bùçng caác
duång cuå bùçng cao su, tuái chûúâm v.v... phaãi xem cêìn thêån nuát cuãa tuái
coá kñn khöng. Boåc möåt khùn ngoaâi tuái chûúâm trûúác khi chûúâm cho
treã. Coá rêët nhiïìu treã bi boãng vò chûúâm. Àöëi vúái nhûäng chaáu nhoã,
khöng àûúåc duâng cöìn, rûúåu long naäo hay rûúåu baåc haâ àïí xoa vuâng
ngûåc nïëu khöng coá yá kiïën vaâ sûå chó àõnh cuãa baác sô.
Tiïm chñch cho treã: Àöëi vúái caác treã sú sinh, ngûúâi ta traánh
khöng tiïm möng maâ chó tiïm vaâo bùæp àuâi. Cöng viïåc naây nïn àïí
ngûúâi khaác laâm, böë meå chó nïn àûáng bïn caånh àïí döî daânh vaâ an uãi
chaáu chûá khöng nïn laâm ngûúâi phuå taá cho ngûúâi laâm àau chaáu.
7. DUÂNG THUÖËC CHO TREÃ

Beá bõ söët vaâ baån cho rùçng chaáu bõ viïm hoång. Lêìn trûúác anh Beá
cuäng bõ nhû vêåy, vaâ baác sô àaä cho uöëng thuöëc. Loaåi thuöëc naây coân
thûâa, vêîn àïí trong tuã thuöëc. Vêåy, coá nïn cho Beá uöëng thuöëc ?

Khöng nïn!
Vò coá nhiïìu thûá bïånh khaác nhau cuäng bùæt àêìu laâm cho hoång
viïm àoã. Nïëu baån cho chaáu uöëng thuöëc nhû vêåy, khi cêìn khaám bïånh
àïí àiïìu trõ cho chaáu, baác sô seä gùåp nhiïìu khoá khùn, vò nhûäng triïåu
chûáng ban àêìu cuãa bïånh chñnh àaä bõ thuöëc laâm biïën mêët röìi!
Trong khi chûa coá baác sô, baån coá thïí trõ bïånh cho chaáu nhû thïë
naâo?
Nïëu treã:
Bõ söí muäi : Nhoã thuöëc nhoã muäi (seárum sinh hoåc), duâng viïn
thuöëc àùåt úã hêåu mön coá thaânh phêìn dêìu thöng, dêìu khuynh diïåp.
Bõ ài tûúát nheå: Treã trïn 6 thaáng: ngûng cho uöëng sûäa, cho uöëng
caác dung dõch chöëng hiïån tûúång cú thïí mêët nûúác (coá baán sùén úã hiïåu
thuöëc), nûúác caâ röët, khoai têy nghiïìn, chuöëi nghiïìn.
Bõ taáo boán: Duâng viïn thuöëc àùåt úã hêåu mön hay dêìu parafine.
Bõ ho: Duâng si rö ho coá thaânh phêìn thuöëc thûåc vêåt vaâ khöng coá
Codeine.
Bõ giêåt mònh, khoá nguã: Nûúác hoa cam, loaäng.
Bõ àau buång: Uöëng ñt nûúác pha mêåt ong.
Ngoaâi nhûäng loaåi thuöëc vaâ biïån phaáp vö haåi trïn, khöng àûúåc
cho treã duâng bêët cûá thuöëc gò nhêët laâ caác loaåi thuöëc khaáng sinh vaâ
sulfamide, kïí caã thuöëc böi ngoaâi da. Cêìn traánh caã caác loaåi thuöëc nhoã
muäi laâm co tïë baâo maâng muäi nhû Privine, Tizine, Naphtasoline...
Kïí caã thuöëc söët aspirine cuäng khöng àûúåc duâng tûå do, khöng coá
sûå chó àõnh cuãa baác sô.
Liïìu lûúångkhaác nhau, taác duång khaác nhau
Cêìn cho treã duâng thuöëc àuáng liïìu lûúång, àuáng caách duâng àaä
àûúåc baác sô chó dêîn.
Nïëu treã khöng chõu uöëng thuöëc hoùåc uöëng khöng àuã liïìu lûúång
do baác sô chó àõnh, cêìn phaãi baáo cho baác sô àïí tòm caách àiïìu trõ khaác.
Vò uöëng khöng àuã liïìu, bïånh khöng khoãi.

Cêìn chuá yá tuên theo àuáng caách duâng thuöëc: uöëng laâm bao
nhiïu lêìn trong ngaây? Möîi lêìn caách nhau bao lêu?
Khöng àûúåc tûå yá tùng liïìu lûúång thuöëc
Thuöëc uöëng quaá liïìu seä gêy ngöå àöåc, tajo ra nhûäng phaãn ûáng cú
thïí nhû mêín àoã, phaát ban, chûúáng buång...
Thaái àöå cuãa ngûúâi lúán khi cho treã uöëng thuöëc
Khöng nhûäng cêìn laâm sao cho treã hiïíu rùçng phaãi uöëng thuöëc àïí
khoãi bïånh, maâ ngûúâi lúán cuäng phaãi tin nhû thïë àïí coá thaái àöå cûúng
quyïët vúái treã. Möåt àûáa treã phaãi uöëng thuöëc seä nhòn vaâo thaái àöå
cûúng quyïët hay lûúäng lûå cuãa ngûúâi lúán àïí tuây cú ûáng xûã.
Tuy vêåy, nïn giaãi thñch cho Beá hún laâ duâng biïån phaáp maånh.
Khöng bùæt buöåc nhûng cuäng khöng nùn nó. Nïn noái dõu daâng àïí Beá
hiïíu: viïåc uöëng thuöëc laâ àiïìu khöng thïí khaác àûúåc! Traánh khöng eáp
uöëng thuöëc bùçng sûác maånh, vò thuöëc duâ loãng hay rùæn, coá thïí xuöëng
theo àûúâng hö hêëp vaâo phöíi gêy hêåu quaã rêët nguy hiïím.
Caác biïån phaáp cho treã uöëng thuöëc
Nïëu thuöëc viïn, taán ra thaânh böåt röìi tröån vúái nûúác àûúâng. Nïëu
thuöëc coá võ àùæng, rêët àùæng, nïn pha vúái mûát quaã coá võ chua hoùåc
mêåt, söcöla, chuöëi nghiïìn. Nïëu treã nheâ ra, cêìn coi xem chaáu àaä
uöëng àûúåc bao nhiïu àïí cho chaáu uöëng thïm maâ khöng quaá liïìu
lûúång.
Traánh khöng tröån thuöëc vúái caác thûác ùn thûúâng ngaây cuãa Beá
nhû sûäa, suáp v.v..., vò nhû vêåy, sau naây Beá nhòn thêëy sûäa seä súå,
khöng chõu buá nûäa.
- Thuöëc àïí trong viïn bao khöng nïn lêëy ra vò coá thïí loaåi thuöëc
naây cêìn phaãi àïí loåt xuöëng daå daây röìi múái àïí cho tan.
- Si rö: Nhûäng thuöëc loaåi si rö thûúâng dïî uöëng. Trûúác khi uöëng,
nïn lùæc àïìu chai àûång thuöëc.
- Viïn àùåt úã hêåu mön: Cêìn laâm viïn thuöëc ûúát hoùåc ngêm vaâo
vadúlin trûúác khi nheát thuöëc vaâo hêåu mön treã. Sau àoá, giûä möng treã
khñt laåi vaâi phuát àïí thuöëc khöng bõ rúi ra.

Thúâi gian chûäa trõ
Beá söët 40oC, baác sô cho uöëng thuöëc khaáng sinh. Höm nay, thên
nhiïåt cuãa Beá àaä xuöëng túái 36o8. Vêåy, coá cêìn phaãi uöëng thuöëc nûäa
hay khöng?
Vêîn cêìn phaãi uöëng thuöëc cho àuã liïìu lûúång. Àïí trõ khoãi bïånh
bùçng thuöëc khaáng sinh, phaãi tiïëp tuåc duâng thuöëc thïm möåt vaâi
ngaây, duâ caác triïåu chûáng bïånh àaä mêët. Thñ duå triïåu chûáng cuãa bïånh
viïm hoång, hoùåc ho laâ söët, khi hïët söët khöng coá nghôa laâ àaä hïët
bïånh. Muöën khoãi dûát bïånh, phaãi duâng thuöëc tûâ 8 - 10 ngaây. Nïëu
khöng duâng thuöëc àuã liïìu lûúång, coá thïí bõ bïånh trúã laåi.
8. TUÃ THUÖËC GIA ÀÒNH

Àùåt tuã thuöëc úã àêu
Tuã thuöëc cêìn àùåt úã võ trñ cao àïí treã khöng vúái túái àûúåc vaâ phaãi
coá khoáa. Treã naâo cuäng thñch múã tuã. Khi thêëy caác höåp thuöëc loå thuöëc
nhoã xinh, treã naâo cuäng muöën múã ra vaâ nïëm thûã.
Nhûäng öëng thuöëc aspirine vaâ caác chai thuöëc an thêìn maâ nhiïìu
ngûúâi lúán vêîn coi thûúâng, laåi thûúâng laâ nhûäng thuã phaåm gêy ra
nhiïìu vuå ngöå àöåc nhêët cho treã em :
Khöng nïn àïí tuã thuöëc úã nhûäng núi êím hoùåc noáng.
Trong tuã. thuöëc nïn coá :
- Böng, gaåc
- Bùng buöåc, bùng dñnh (keo)
- Keáo
- Keåp
- ÖËng thuåt
- 1 loå seárum sinh hoåc
- 1 bònh thuöëc saát truâng

- 1 öëng cùåp söët
- 1 loå xaâ phoâng nûúác
- 1 höåp viïn nhuêån traâng loaåi àùåt hêåu mön
- 1 öëng va-dú-lin
- 1 öëng aspirine hay paraceátamol daång viïn, goái, hoùåc loaåi àùåt úã
hêåu mön nhû: Efferalgan, Dolipral...
Ngoaâi ra, coá thïí coá möåt höåp bùng cêìm maáu loaåi "Stop heámo":
bùng + gaåc coá thêëm chêët cêìm maáu.
Giûä thuöëc thïë naâo?
Thónh thoaãng, chuáng ta nïn coi laåi caác thûá thuöëc úã trong tuã
thuöëc àïí xem loaåi naâo coân duâng àûúåc, loaåi naâo nïn vûát ài, thûá naâo
àaä duâng hïët, phaãi mua böí sung.
- Nhûäng öëng thuöëc tiïm (chñch): nïëu coân höåp thò haån ngaây coân
duâng àûúåc, coá ghi úã voã höåp.
- Loaåi thuöëc khaáng sinh vaâ sulfamide: thuöëc duâng thûâa nïn vûát
ài vò nhûäng thuöëc naây khi duâng phaãi do baác sô chó àõnh.
- Thuöëc viïn, viïn con nhöång, goái: phaãi àïí úã núi khö raáo.
- Thuöëc nhoã mùæt: möåt khi àaä múã röìi, chó duâng trong voâng 15
ngaây.
- Thuöëc múä: nïëu boáp öëng thuöëc múä thêëy coá nûúác maâ phêìn coân
laåi bõ cûáng: vûát caã öëng ài. Nhûäng thuöëc múä coá chûáa chêët khaáng sinh
hoùåc sulfamide chó duâng àûúåc trong voâng vaâi tuêìn.
- Chêët böåt: phaãi àïí úã núi khö raáo.
- Dung dõch seárum sinh hoåc: cêìn thay luön.
- Sirö: khi àaä múã, chó duâng àûúåc trong thúâi gian vaâi tuêìn lïî
- Viïn àùåt úã hêåu mön: àïí núi khö raáo.

Baác sô chuyïn khoa nhi
Coá nhiïìu ngûúâi tñch rêët nhiïìu loaåi thuöëc trong tuã thuöëc gia
àònh, nghô rùçng nhû vêåy seä ûáng phoá àûúåc vúái tònh hònh sûác khoãe cuãa
con caái vaâ caã moåi ngûúâi trong gia àònh.
Treã söët? Cho uöëng thuöëc khaáng sinh! Da bõ mêín àoã? Böi thuöëc
múä! Mïåt? Cho uöëng thuöëc böí! Khoá nguã? Cho uöëng thuöëc an thêìn!
Haânh àöång nhû vêåy chûa àuã vaâ àöi khi coân khöng coá lúåi vò àêëy
laâ sûå cöë gùæng xoáa dêëu vïët caác triïåu chûáng möåt cùn bïånh naâo àoá chûa
àûúåc biïët.
Caác baác sô chuyïn mön, cêìn nhòn vaâo caác triïåu chûáng àoá àïí xaác
àõnh àûúåc bïånh vaâ quyïët àõnh cho Beá duâng thuöëc gò àïí àiïìu trõ
bïånh.
Trong mêëy nùm àêìu, ngûúâi baác sô rêët cêìn cho treã, kïí caã caác
chaáu khoãe maånh. Vò ngoaâi viïåc chûäa bïånh, baác sô coân coá nhiïåm vuå
quan troång nûäa laâ phoâng bïånh. Cho túái 6 tuöíi, caác chaáu cêìn phaãi
àûúåc baác sô theo doäi sûác khoãe, kiïím tra sûå phaát triïín vïì moåi mùåt,
tiïm chñch phoâng bïånh vaâ chûäa bïånh.
ÚÃ moåi thaânh phöë vaâ tónh àïìu coá caác baác sô chuyïn trõ caác bïånh
treã em vaâ caác bïånh viïån coá khoa nhi riïng biïåt, baån nïn tòm biïët caác
àõa chó àoá àïí àûa caác chaáu túái khaám sûác khoãe àõnh kyâ vaâ khaám
bïånh khi cêìn thiïët.
9. CUÖËN SÖÍ SÛÁC KHOEÃ CUÃA BEÁ

Möîi treã em cêìn àûúåc böë meå lêåp cho möåt cuöën söí sûác khoãe. Söí
naây coá baán sùén úã caác trung têm y tïë taåi khoa nhi, hoùåc coá thïí phaãi
laâm lêëy. Böë hoùåc meå caác chaáu seä ghi laåi têët caã caác àiïìu coá liïn quan
túái Beá tûâ ngaây meå Beá mang thai, ngaây sinh, söë cên nùång, chiïìu cao
úã caác àöå tuöíi cuãa Beá, ngaây moåc rùng naâo, ngaây bùæt àêìu chêåp chûäng
biïët ài, ngaây phaãi uöëng thuöëc trõ bïånh gò, caác bïånh àaä mùæc phaãi do
baác sô chêín àoaán, caác lêìn phaãi vaâo bïånh viïån hoùåc phaãi chûäa trõ àùåc
biïåt...
Têët caã nhûäng àiïìu àûúåc ghi trïn, nhû möåt thûá lyá lõch vïì sûác
khoãe cuãa chaáu beá, seä giuáp cho baác sô tòm àûúåc caách phoâng bïånh, trõ
bïånh vaâ sùn soác sûác khoãe cho chaáu beá möåt caách àùæc lûåc

10. KHI BEÁ NÙÇM BÏÅNH VIÏÅN

Ngaây nay, viïåc möåt treã em phaãi nùçm laåi bïånh viïån khöng coân laâ
möåt àiïìu àaáng lo lùæng lùæm. Beá nùçm laåi bïånh viïån vò bõ öëm, nhûng
chûa chùæc vò cùn bïånh trêìm troång, súã dô baác sô muöën giûä Beá nùçm
viïån laâ àïí dïî theo doäi vaâ coá àiïìu kiïån laâm möåt söë xeát nghiïåm maâ
thöi.
Khaác vúái thúâi trûúác, khi vaâo viïån Beá phaãi taách rúâi vúái gia àònh,
ngaây nay, caác baác sô vaâ nhên viïn bïånh viïån laåi mong bïånh nhên coá
böë, meå hay ngûúâi nhaâ úã laåi àïí sùn soác. Nhû vêåy treã em vûâa àûúåc ùn
uöëng àêìy àuã, vûâa àûúåc yïn têm vïì mùåt tinh thêìn. Sûå cöång taác giûäa
nhûäng ngûúâi coá chuyïn mön vïì khoa chûäa trõ vúái gia àònh bïånh
nhên, coá taác duång rêët töët àöëi vúái ngûúâi bïånh.
Cuâng úã laåi vúái con trong bïånh viïån, caác baâ meå coá thïí hoãi y taá
hoùåc nhên viïn phuåc vuå chaáu, vïì:
- Nhiïåt àöå cuãa chaáu, daång phên, tònh hònh sûác khoãe noái chung...
nhû thïë naâo laâ töët àïí dûå àoaán vïì tònh hònh sûác khoãe cuãa chaáu.
Coá thïí hoãi trûåc tiïëp baác sô àiïìu trõ vïì:
- Cùn bïånh cuãa chaáu beá.
- Sûå diïîn biïën cuãa bïånh seä nhû thïë naâo àïí biïët trûúác.
- Sûå àiïìu trõ seä lêu hay choáng ?
- Chïë àöå ùn uöëng cuãa chaáu cêìn nhû thïë naâo àïí dïî sùn soác.

PHÊÌN HAI
NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ COÁ LIÏN QUAN TÚÁI TÛÂNG PHÊÌN THÊN THÏÍ
I. ÀÊÌU
1. THOÁP

Thoáp laâ vuâng mïìm giûäa caác xûúng soå bïn trïn traán cuãa treã sú
sinh. Thoáp seä cûáng laåi úã khoaãng tûâ 8 túái 18 thaáng tuöíi: caác xûúng soå
luác àoá seä liïìn laåi. Nïëu chaáu beá àaä ngoaâi 2 tuöíi maâ thoáp vêîn coân
mïìm, baâ meå cêìn noái cho baác sô biïët. Ngûúåc laåi nïëu múái trong 1, 2
thaáng àêìu maâ chaáu beá àaä khöng coân thoáp nûäa, thò àêëy cuäng laâ àiïìu
bêët thûúâng, coá aãnh hûúãng khöng hay túái sûå phaát triïín cuãa àûáa beá.
Caác baâ meå thûúâng thêëy thoáp cùng ra khi chaáu beá khoác: àoá laâ
viïåc bònh thûúâng. Caã hiïån tûúång nhòn thêëy vaâ súâ thêëy thoáp phêåp
phöìng cuäng vêåy.
Thoáp luác naâo cuäng phaãi deåt vaâ àaân höìi. Nïëu thoáp bõ phöìng cùng
lïn thò laâ hiïån tûúång bêët thûúâng: Beá coá thïí bõ bïånh úã maâng oác. Nïëu
thoáp hoäm xuöëng laâ biïíu hiïån cú thïí beá thiïëu nûúác.
Nïëu vò möåt tai naån naâo àoá maâ thoáp bõ va maånh hoùåc töín
thûúng, phaãi àûa beá vaâo bïånh viïån ngay.
2. VÊÍY TRÏN ÀÊÌU

Nïëu àêìu chaáu coá nhûäng vêíy nhoã, phaãi böi va-dú-lin lïn möîi
chiïìu röìi höm sau göåi àêìu cho chaáu bùçng loaåi xaâ böng nheå
(shampoing). Nïëu khöng khoãi, cêìn hoãi caác baác sô da liïîu.
3. BÏÅNH VIÏM MAÂNG NAÄO

Ngaây nay, bïånh viïm maâng naäo laâ möåt bïånh àaáng ngaåi, tuy
rùçng viïåc chêín àoaán vaâ phaát hiïån bïånh coá nhiïìu àiïìu kiïån àïí thûåc
hiïån àûúåc nhanh hún trûúác.
Möåt triïåu chûáng roä nhêët úã treã sú sinh laâ khi caác chaáu bõ bïånh
viïm maâng naäo thò thoáp bõ cùng vaâ phöìng lïn: cêìn phaãi àûa chaáu ài
bïånh viïån hoùåc túái baác sô ngay.

Nhûäng triïåu chûáng úã caác chaáu lúán laâ nön oái nhiïìu, phoåt ra
thaânh tia, söët, àau àêìu vaâ àùåc biïåt laâ hiïån tûúång bõ cûáng gaáy khöng
thïí gêåp cöí laåi, àïí cùçm àuång àûúåc ngûåc nhû ngaây thûúâng giöëng vúái
moåi...