Mục lục
Lời nói đầu
Chương 1 An định nhân tâm, An định xã hội
Chương 2 An thân, an tâm, an gia, an nghiệp
Chương 3 Bảo vệ môi trường tâm linh – tâm tịnh quốc độ tịnh
Chương 4 Khơi dậy ánh sáng trong lòng người
Chương 5 Môi trường sống và sự an định của thanh niên thời
hiện đại
Chương 6 Phật pháp và giáo dục
Chương 7 Gia đình đầm ấm và sự nghiệp thành công
Chương 8 Phật hóa gia đình
Chương 9 Phật pháp trong đời sống
Chương 10 Đời là gì?
Chương 11 Sự tôn nghiêm của sinh tử

Lời nói đầu
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com
Cuốn sách Bình an trong nhân gian của Đại lão Hòa thượng
Thích Thánh Nghiêm - người sáng lập tông phái Pháp Cổ Sơn - bao
gồm những bài thuyết giảng của ngài trong thời gian 1993-1996 khi
còn tại thế. Ngài không những là một trong các bậc cao tăng có ảnh
hưởng ở Đài Loan - Trung Quốc mà còn đối với cả nền học thuật Phật
giáo nói chung thông qua những tác phẩm giàu tính triết lý của mình.
Cuốn sách đến tay bạn đọc hôm nay là một trong những tác phẩm hay
do ngài để lại. Trong đó, nổi bật là những kiến thức uyên thâm từ
thực tiễn tu tập sau những thăng trầm của mình trong cuộc đời ngay
từ những năm còn là cậu bé 13 tuổi cho đến khi trở thành một trong
những nhân vật có ảnh hưởng trong giới Phật giáo Đài Loan. Với
những kiến thức uyên thâm về thiền, phương pháp tu tập hiện đại và
bằng những lời khai ngộ vàng ngọc, ngài muốn nói lên một điều là:
Hạnh phúc không chỉ đơn thuần là những phản ứng tâm lý đối với
ngoại cảnh mà nó còn có được chính từ sức mạnh của lòng từ bi từ
ánh sáng trí tuệ giúp ta đạt tới “an tâm, an thân, an gia và an nghiệp”
để mọi người xóa bỏ ngăn cách, gieo hạt giống hòa bình, cùng nhau
hướng đến mục tiêu tạo ra thế giới tu lương tịnh độ. Đúng như tâm
niệm của ngài khi cuốn sách được ra mắt vào năm 1999 là năm vận
động bình an cho tông phái Pháp Cổ Sơn. Đó là “việc gắn kết giáo lý
với tín ngưỡng Phật giáo, xét cho cùng cũng là để mọi người hiểu
được và vận dụng vào đời sống thực tế. Tuy không phải là liều thuốc
vạn năng nhưng nó hữu dụng cho mọi người ở mọi khía cạnh trong
cuộc sống đời thường”.
Xin trân trọng giới thiệu để độc giả có thêm một góc nhìn đối với
một tông phái Phật giáo có tầm ảnh hưởng không nhỏ trong xã hội
Đài Loan những năm qua.
Nhà xuất bản Thời Đại

Chương 1
An định nhân tâm, An định xã hội
Con người thường luôn mong muốn được bảo đảm “an toàn” và
“an định”, luôn hy vọng hoàn cảnh, môi trường mang lại cho họ sự
an toàn, an định. Nếu môi trường, hoàn cảnh không cho họ sự an
toàn nào, họ sẽ có cảm giác bất an; nếu cuộc sống không dư dả về
vật chất, họ cũng sẽ cảm thấy không an định.
Mối quan hệ của mỗi người chúng ta với xã hội cũng giống như
mối quan hệ gắn bó mật thiết, ảnh hưởng lẫn nhau giữa con người,
hoàn cảnh và môi trường. Hoàn cảnh, môi trường có thể ảnh hưởng
đến con người, ngược lại con người cũng làm ảnh hưởng đến hoàn
cảnh, môi trường. Nhưng rốt cuộc ai là người làm ảnh hưởng đến
hoàn cảnh môi trường? Câu trả lời là: mỗi cá nhân đều có thể ảnh
hưởng đến hoàn cảnh, môi trường, thậm chí chỉ là một suy nghĩ,
một câu nói, nhất cử nhất động của mỗi chúng ta đều đủ ảnh hưởng
đến toàn thể xã hội.
I. Tâm thanh tịnh, quốc độ thanh tịnh
Do mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội là mối quan hệ tương tác
lẫn nhau nên thái độ của xã hội hoặc thị hiếu của xã hội cũng sẽ khiến
mỗi thành viên trong xã hội chuyển biến theo. Nhưng thị hiếu của xã
hội do đâu mà có? Có khi do môi trường, hoàn cảnh lớn hơn tạo ra, ví
dụ những gì phát sinh, lưu hành trong xã hội Nhật Bản, Mỹ, châu Âu
thông thường rất nhanh chóng được du nhập vào Đài Loan thậm chí
tạo thành trào lưu khó đẩy lùi, một số thị hiếu không tốt cũng được
mang đến Đài Loan thông qua phương thức này.
Có lẽ có người cho rằng sức mạnh của quần chúng nhân dân
không đủ mạnh, nhất định phải có một vĩ nhân đứng ra kêu gọi mới
được. Trên thực tế, vĩ nhân có sức mạnh của vĩ nhân, những người
bình thường có sự ảnh hưởng của người bình thường, sức mạnh của
vĩ nhân dựa trên yêu cầu của người bình thường, tập hợp lại thành
tiếng nói và sức mạnh của họ; hơn nữa, những gì vĩ nhân nắm bắt
được cũng chỉ ảnh hưởng trong phạm vi nhất định; nhưng sức mạnh
quần chúng thường là sức mạnh to lớn đủ làm ảnh hưởng đến sức

mạnh của toàn xã hội. Do đó, chỉ cần suy nghĩ hay một quan niệm nào
đó của mỗi cá nhân thay đổi, xã hội sẽ nhận được những tác động
khác nhau, nếu kết hợp với cả thực hành những hành vi tác động sẽ
tạo ra sự ảnh hưởng càng to lớn hơn.
Tuy nói rằng “xã hội ảnh hưởng đến chúng ta, chúng ta bị ảnh
hưởng từ xã hội”, nhưng đứng trên lập trường giáo dục của tôn giáo,
con người có thể không nhận sự tác động của hoàn cảnh, môi trường
mà biến thành xấu, ngược lại có thể trở nên tốt hơn nhờ ảnh hưởng
của niềm tin, do đó ảnh hưởng đến xã hội. Người ta thường nói
“giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời” đấy là cách nói tỏ rõ sự tuyệt
vọng trước bản tính con người Nhưng tinh thần giáo dục của tôn giáo
không làm cho bất kỳ ai thất vọng, cũng không tuyệt vọng trước bất
kỳ hoàn cảnh nào.
Kinh Duy-ma-cật nói: “Sự thanh tịnh của quốc độ chư Phật phụ
thuộc vào tâm chúng sinh”. Học thuyết Đại thừa nói “tâm sinh khởi
để từ đó mọi pháp cũng sinh khởi theo” có nghĩa là: khi lòng người
thanh tịnh, những gì xung quanh họ nhìn thấy cũng đều thanh tịnh,
những gì trong lòng hướng về với tâm niệm trọn vẹn ắt sẽ thực hiện
được, ví như “tâm tịnh thân thanh thản, nhẹ nhàng”, khi tâm an định,
nhiệt độ cơ thể không thể tăng cao, sẽ chịu được sự oi bức.
Do đó, nếu nội tâm đủ thanh tịnh, thì sự cảm nhận về hoàn cảnh,
môi trường, xã hội có thể rất khác biệt; nếu tâm không thanh tịnh,
đầy bất bình, phẫn nộ, thù hận, đố kỵ và bất mãn, nhìn ai cũng cảm
thấy là người xấu, chạm vào vật gì cũng cảm thấy đáng ghét, tất cả
những điều này đều do tâm không thanh tịnh nên nhìn thấy bất kỳ
hiện tượng nào cũng khiến bản thân buồn bực. Nếu tâm an định thì
xã hội mà ta nhìn thấy cũng bình an hơn, khi đó ta cảm thấy tâm
được an hơn.
Môi trường xã hội hiện đại đâu đâu cũng để lại dấu vết bất an cho
lòng người. Nhiều người cho rằng muốn mưu cầu an định trong lòng
người trước tiên phải bắt đầu từ cải thiện cuộc sống, vì vậy họ hy
vọng dùng chính trị, kinh tế, pháp luật để cải tạo môi trường xã hội.
Họ mong muốn người người đều có cơm ăn, áo mặc, có nơi ở, tiếp
sau là mong muốn thiết lập được các chính sách chính trị, kinh tế hợp
lý và hoàn thiện thể chế pháp luật để bảo đảm cuộc sống cho nhân
dân. Thế nên xưa nay các nhà chính trị, nhà giáo dục, nhà tôn giáo,
nhà kinh tế đều đứng trên các góc độ, lập trường của mình để đưa ra

các giải pháp nhằm xây dựng một xã hội an định.
Biết bao người đã, đang nỗ lực hết mình cho đất nước, dân tộc, xã
hội; họ đều là những người đã tìm được nguồn năng lượng giúp mình
an định thân tâm. Thế nhưng ý thức của con người hiện đại đối với
đất nước, với dân tộc, với xã hội dần dần bị mờ nhạt, mơ hồ, vì vậy
ngày nay rất nhiều người cảm thấy bản thân hình như đang sống cho
qua ngày, sống lay lắt vô định. Họ không biết ngày ngày bản thân phải
bận rộn vì điều gì, hoàn toàn mất đi mục tiêu của cuộc sống. Thực ra,
nếu trong lòng xác định được mục tiêu, có điểm hướng đến thì ở vào
bất kì hoàn cảnh nào họ đều có thể an định tâm được. Vì thế nói
muốn cứu người trước tiên phải cứu lấy cái tâm. Muốn xã hội an định
đúng nghĩa vẫn phải bắt đầu từ sự an định trong lòng người.
II. Tâm không dao động vì ngoại cảnh
Làm thế nào để an tâm? Điều quan trọng nhất vẫn là không để
tâm mình dao động theo môi trường bên ngoài. Nếu tâm không bị
ngoại cảnh tác động, đó chính là người sáng suốt; trong lòng nhất
định phải tự tại, an định. Nếu tâm thay đổi theo môi trường, hoàn
cảnh thì sẽ sinh ra buồn phiền. Ví như dục vọng quá mạnh mà không
được thỏa mãn sẽ sinh ra phẫn nộ, do đó kéo theo những trắc trở, và
có thể mang đến sự lo sợ, hoài nghi. Ví dụ như người ta đặt điều cho
bạn, bạn phản ứng mãnh liệt tiêu cực; người ta khen bạn một câu,
bạn liền dương dương tự đắc; bị người ta xử oan sẽ đau khổ xót xa;
được người ta tâng bốc thì kiêu căng. Tuy những điều này đều phản
ánh cảm xúc thường tình của con người nhưng tất cả bạn đều không
khẳng định được bản thân nên mới cần người khác khẳng định cho
mình. Giáo lí Phật giáo dạy chúng ta nên “giữ tâm an tịnh không để
ngoại cảnh làm dao động”, đấy chính là “bát phong xuy bất động”
(không dao động trước tám ngọn gió cuộc đời). “Bát phong” gồm: lợi
dưỡng, suy vong, hủy báng, khen ngợi, tán dương, chê bai, đau khổ,
vui sướng.
Tất nhiên trong cuộc sống khó tránh khỏi nghịch cảnh, tôi thường
khuyên mọi người, khi xử lý những vấn đề rắc rối nên đối diện với nó
một cách thản nhiên, tiếp nhận nó, xử lý nó, gạt bỏ nó. Nói vậy cũng
có nghĩa là khi gặp bất kỳ hoàn cảnh khó khăn, gian khổ thì không
được trốn tránh vì trốn tránh không giải quyết được vấn đề, chỉ có
dùng trí tuệ để gánh vác trách nhiệm mới có thể vượt qua vấn đề nan
giải một cách đúng nghĩa.

Để đạt được sự an định trong lòng chúng ta nên tiếp nhận quan
niệm bảo vệ môi trường tâm linh, tức là ít dục vọng và biết hài lòng
với những gì mình có. Tuy nhiên, trong thực tế cuộc sống, không dễ
dàng để làm được ngay, càng không dễ lúc nào cũng làm được điều
này, nhưng nếu không ngại tập luyện hàng ngày thì dần dần sẽ có
được sự an tâm.
III. Ba phương pháp bảo vệ môi trường tâm linh
Phương pháp tọa thiền, niệm Phật trong Phật giáo có thể làm cho
tâm con người an định tự nhiên.
Biết hổ thẹn, biết tự kiểm điểm và biết sám hối sai lầm của mình,
giống như nhà nho đã nói: “Mỗi ngày ta tự phản tỉnh ba lần”. Thực tế,
một ngày tự kiểm điểm ba lần vẫn chưa đủ mà lúc nào cũng phải biết
trong thâm tâm mình muốn gì, làm gì.
Thường dùng thái độ biết ơn để đối đãi với mọi người, mọi sự vật
trong môi trường, hoàn cảnh sống, dốc sức cống hiến phục vụ, mục
đích là để trả ơn.
Dùng ba phương pháp trên để thực hiện việc bảo vệ môi trường
tâm linh, giúp chúng ta an định thân thể và nội tâm trong bất kỳ lúc
nào, ở bất kỳ nơi đâu; đấy cũng chính là tự hoàn thiện nhân cách,
mang đến sức mạnh an định cho xã hội, cho nhân dân.
Cuộc đời cần hơi ấm tình người, xã hội cần sự chăm sóc, nếu
người người biết tự an định bản thân, tự khắc có thể làm an định
người khác, do vậy mọi người phải bắt tay hợp tác với nhau, cùng xây
dựng một xã hội an định.

Chương 2
An thân, an tâm, an gia, an nghiệp
Tôi không phải chuyên gia khoa học kỹ thuật, cũng không phải
chuyên gia về lĩnh vực sinh lý, dinh dưỡng, phân tích tâm lý hay các
vấn đề gia đình càng không phải chuyên gia quản lý doanh nghiệp;
tôi là một nhà tu hành. Tôi xử lí, khai thông vấn đề dựa trên tinh
thần Phật pháp. Đứng trên lập trường của tín đồ Phật giáo, tôi đem
những kinh nghiệm tu học Phật pháp để xử lí các vấn đề về thân,
tâm, hoàn cảnh môi trường cuộc sống nhằm đưa ra các giải pháp
một cách chỉnh thể, cung cấp cho mọi người một số hướng dẫn
mang tính nguyên tắc nhằm đạt được mục đích an thân, an tâm, an
gia và an nghiệp.
I. Vậy chúng ta muốn ai được an thân, an tâm? Người
biết cách làm cho người khác an tâm nhất định sẽ có cách để
tự an tâm
1. Thực hành con đường của một vị Bồ-tát ắt phải tôn trọng
người khác, nhờ tôn trọng người khác mà tâm an, thân an
Người bình thường trước tiên luôn yêu cầu an thân rồi mới yêu
cầu an tâm, cũng có nghĩa là con người cho rằng cơ thể mình có được
sự đảm bảo an toàn thì mới có thể an định nội tâm. Trước hết cần có
sự đảm bảo an toàn cho bản thân mình, sau đó mới nghĩ đến những
người khác trong xã hội.
Nhưng với người học theo Phật, lấy an tâm là nguyên tắc cơ bản
để an thân, lấy việc làm người khác an ổn hoàn thành công đức tự an
ổn bản thân, đây là quan niệm của một nhà tu hành theo đạo Bồ-tát.
Do sau khi tâm đã an định, thân thể cũng tự nhiên an định. Tâm
lý lành mạnh, cho dù thân thể có bệnh tật thì vẫn được coi là một
người khỏe mạnh; nếu tâm lý không lành mạnh, cho dù cơ thể khỏe
mạnh thì người này vẫn là người có vấn đề, đều có thể tạo thành nỗi
lo lắng cho gia đình, cho xã hội.
Nếu bất kỳ lúc nào, bất cứ nơi đâu bạn đều nghĩ đến sự an toàn,

an định, hạnh phúc và lợi ích của người khác trước thì bạn nhất định
là một người rất an định, nhờ đó người thân, bạn bè thân thiết của
bạn thấy được sự an toàn.
Thế nên, người tu hành theo đạo Bồ-tát phải quên mình vì người,
an tâm để an thân.
Làm thế nào để an tâm? Điều quan trọng nhất là khiến cho tâm
của chúng ta không tiếp nhận mặt tiêu cực của hoàn cảnh môi trường,
cũng không vì tâm niệm lệch lạc của một cá nhân làm ảnh hưởng đến
môi trường xã hội, đó chính là “bảo vệ môi trường tâm linh” mà Pháp
Cổ Sơn đã đề xướng.
Làm thế nào an thân? Đó là phải thực hành “gìn giữ lễ nghi trong
giao tiếp giữa người với người” mà Pháp Cổ Sơn đã nêu ra, trong đó
bao gồm: phép lịch sự từ trong tâm; phép lịch sự từ trong hành vi cử
chỉ của thân thể và phép lịch sự trong lời nói. Như vậy, yêu cầu chúng
ta từ ngôn ngữ, thân thể cho đến hành vi động tác, biểu cảm khuôn
mặt đều phải thể hiện rõ sự tôn kính, tôn trọng, cảm ơn, cảm kích và
biết ơn đối với người khác.
Do chúng ta chân thành lễ phép với người khác nên điều mà
chúng ta nhận lại chắc chắn là sự an định, an toàn và tất nhiên hoàn
cảnh môi trường mà chúng ta sống cũng sẽ an toàn.
2. Thân tâm bình an
Nguyên nhân chính thân thể bất an là do cơ năng của cơ thể
không cân bằng, Phật pháp gọi là sự mất thăng bằng của “tứ đại”,
cũng có nghĩa là mất điều tiết về nóng lạnh, mất điều tiết về thức ăn,
ngủ không điều độ, vận động không đủ hoặc vận động quá độ, làm
việc và nghỉ ngơi không đúng cơ chế vận hành sinh lí... những điều
này đều khiến cơ thể của chúng ta mất cân bằng, do vậy không thể
khống chế sự lo âu trong lòng, gây ra tình trạng không kiểm soát được
nội tâm và cơ thể, cũng có thể làm tổn hại cho sức khỏe.
Do ngoại cảnh tác động, áp lực của hoàn cảnh, môi trường cũng
có thể khiến chúng ta mất đi sự cân bằng. Vốn không định cáu giận
nhưng lại cáu giận, vốn không định uống rượu nhưng lại uống rượu,
vốn không định đánh bạc nhưng lại đánh bạc, vốn không định ăn
uống vô độ, nhưng để nguôi đi buồn phiền liền ăn uống vô độ... tất cả

mọi hiện tượng như vậy căn nguyên của nó đều là sự mất cân bằng
nội tâm, cuối cùng dẫn đến cơ năng của cơ thể mất sự điều tiết.
Trong cuộc sống thường ngày, khi bạn phát hiện trong lòng có
mâu thuẫn, đau khổ, mất cân bằng, trước tiên phải chú ý đến hơi thở,
sau đó để ý trong lòng bạn đang nghĩ gì? Sau đó đánh giá bản thân
một cách khách quan, quan sát bản thân mình tại sao lại nổi giận?
Giận vì điều gì? Xem khi bạn tức giận hơi thở thế nào, tim đập thế
nào? Tiếp đó hãy chú ý đến cảm giác của chính mình, có phải là rất
khó chịu?
Có thể nói, khi nội tâm bất an, hãy lập tức chuyển tâm niệm sang
việc quan sát mọi phản ứng của cơ thể mình, tâm trạng sẽ lập tức
bình tĩnh trở lại. Cách cân bằng và ổn định thân thể, nội tâm này rất
hữu ích, nhưng phải thường xuyên luyện tập.
Vì vậy, thực hành “bảo vệ môi trường tâm linh” trên thực tế là vận
dụng Phật pháp để điều chỉnh “tâm” của chúng ta, tất nhiên không
thể tu luyện thành Phật ngay tức thì, nhưng ít nhất có thể dùng một
số phương pháp đơn giản này khiến cho cơ thể và tâm lý cân bằng.
Ngoài ra, khi gặp phải khó khăn, nếu chỉ lo lắng, đau khổ sẽ chẳng
ích gì, nên tự nhắc nhủ mình niệm danh hiệu Phật A-di-đà, thánh
hiệu Quan Âm Bồ-tát, cầu xin sự phù hộ của Phật, Bồ-tát cho bạn sự
tự tin và sức mạnh. Trên thực tế, khi bạn niệm A-di-đà Phật hoặc
thánh hiệu của Bồ-tát Quan Thế Âm thì tâm trạng của bạn đã cân
bằng, ổn định trở lại.
3. An cư lạc nghiệp - Hạnh phúc và an toàn gia nghiệp
Định nghĩa “gia” là nhà hay gia đình tức chỉ những người cùng
chung sống với nhau, mỗi chúng ta ai cũng có gia đình, mỗi gia đình
thuộc các tầng lớp không giống nhau trong xã hội. Có gia đình chắc
chắn sẽ có gia quyến, “quyến” có nghĩa là người yêu thương, thân
thương, thân cận, quan tâm chăm sóc. Những người thân thuộc mà
thăm viếng, quan tâm chăm sóc lẫn nhau đó đều được gọi là gia
quyến. Trong gia đình, mỗi thành viên cần chăm sóc, quan tâm, động
viên, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, nhất định phải có trách nhiệm,
nghĩa vụ và quan hệ phân chia vai vế.
Gia đình ngày này thường là gia đình nhỏ được chia ra từ đại gia

đình, vì vậy khả năng an định của gia đình tương đối yếu kém, vợ
chồng thường cãi nhau, ly hôn vì những chuyện nhỏ nhặt. Những đứa
trẻ mới lớn đã bắt đầu chống đối, thậm chí bỏ nhà đi lang thang.
Từ một gia đình nhỏ, một dân tộc rồi dần dần mở rộng phạm vi
hơn nữa, nếu chúng ta có thể coi các cơ quan, các công ty, đoàn thể
mà mình phục vụ như gia đình của mình thì ta có thể mở rộng tấm
lòng khoan dung.
Phật dạy chúng ta nên xem sự nghiệp của Như Lai như việc nhà,
xem tất cả chúng sinh như gia quyến, gia đình, như vậy quan niệm về
“gia đình”, “sự nghiệp” trong Phật giáo có phạm vi rất rộng lớn.
Bồ-tát Duy-ma-cật trong Kinh Duy-ma-cật (Sở Vấn) coi tất cả
mọi phiền não như hạt giống Như Lai, coi những điều thường tình
của chúng sinh là gia nghiệp của Phật.
Chăm lo tốt cho gia đình nhỏ của bản thân mình là nền tảng của
hạnh nguyện Bồ-tát, nhưng nếu mở rộng hơn, coi tất cả những muộn
phiền của chúng sinh như của gia đình, gánh vác “sự nghiệp Như Lai”
thì đó càng là ý nguyện sâu rộng của hạnh nguyện Bồ-tát. Nhưng mọi
người chớ nên đảo ngược trật tự, nhất định phải bắt đầu từ nhỏ đến
lớn thì mới thực sự đạt được an toàn, vững chắc và bình an.
II. An thân - nằm ở sự chăm chỉ, cần cù, tiết kiệm trong
cuộc sống
1. Nhịp độ cuộc sống quá nhanh không hẳn đã là điều xấu, ngược
lại cuộc sống quá nhàn hạ cũng chưa hẳn đã tốt
Rất nhiều người lao vào kiếm tiền nhằm “phòng khi về già, phòng
khi cơ hàn”, hy vọng sau khi vất vả phấn đấu kiếm tiền thì những năm
tuổi già sẽ được hưởng thụ cuộc sống an nhàn, ổn định, dường như
mục đích kiếm tiền chỉ để cuộc sống của chính mình có được sự đảm
bảo về sau.
Do đó, rất nhiều người đều nói rằng, khi về già, điều quan trọng
nhất là phải có “tiền dưỡng già”. Nhưng rất nhiều người chỉ vì “tiền
dưỡng già” mà vợ chồng già có thể cãi vã, cãi cọ với con trai con gái,
anh chị em, bạn bè, kết quả là “tiền dưỡng già” lại trở thành vật mang
lại bất an.

Để bảo đảm an toàn, đối với quốc gia, phải là cất giấu sự giàu có
nơi nhân dân; đối với cá nhân mỗi người, không ngại đem thành quả
do nỗ lực mà có cất giữ trong xã hội, trong quần chúng, gửi gắm sự an
toàn của mình vào xã hội, đó mới là đáng tin cậy nhất, là an toàn
nhất.
Nếu chỉ mong bản thân an toàn, con cháu an toàn hàng chục,
hàng trăm, hàng nghìn thế hệ sau đều phải có cơm ăn, áo mặc, có nơi
ở thì cách suy nghĩ này không những không đáng tin cậy, mà ngược
lại có thể còn làm hại đến con cháu. Tất nhiên, trước tiên bản thân
bạn phải tạo ra của cải vật chất, gia tăng của cải vật chất, sau đó người
thân, đoàn thể, xã hội mới có thể được hạnh phúc từ sự nỗ lực của
bạn.
Con người cần làm việc, nhưng làm việc không phải là cuộc sống,
cuộc sống không chỉ là vì sự giàu có về của cải vật chất mà làm việc,
càng không chỉ là để thoả mãn sự hưởng thụ về vật chất mà lao động
cần mẫn, làm việc còn vì sự lành mạnh của cơ thể, của tâm hồn và cả
sự cống hiến vì lòng biết ơn.
Một người chịu thương chịu khó thường rất khỏe mạnh. Cho dù
cơ thể không được khỏe, người cần cù chịu khó vẫn biết tự chăm sóc
mình; người chịu thương chịu khó cũng sẽ không cô đơn. Vì vậy tôi
cổ vũ những người lớn tuổi, nhất định phải có việc gì đó để làm
không nhất thiết là vì tiền, nếu không đó sẽ trở thành một cách sống
không lành mạnh.
Sự chăm chỉ, cần cù, nỗ lực ngoài việc khiến cho cơ thể khỏe
mạnh, tâm lý ổn định, còn giúp ta có được sự báo đáp về vật chất,
nhưng có được sự báo đáp về vật chất phải sử dụng tiết kiệm, nếu
không sẽ sinh ra những hành vi không lành mạnh với cơ thể và tâm
hồn do hưởng thụ thú vui vật chất.
Nói cách khác, chăm chỉ, cần cù, nỗ lực làm việc đồng thời cũng
cần phải tiết kiệm. “Tiết kiệm”, “cần cù” - hai nguyên tắc, hai phẩm
chất này chính là bí quyết của cơ thể khỏe mạnh. Hơn nữa kết quả
của việc tiết kiệm là sẽ có rất nhiều phúc lợi có thể cung cấp cho
người khác, đến lúc đó bạn sẽ trở thành người được mọi người yêu
mến, ca ngợi.
Bận, bận, bận, bận rộn nhưng đầy niềm vui! Mệt, mệt, mệt, mệt

mỏi nhưng vẫn thích thú!
Người bận rộn có nhiều thời gian nhất; chăm chỉ, khỏe mạnh là
tốt nhất.
Thường thì, khi bận rộn, chúng ta có thể cảm thấy rất mệt mỏi,
khi mệt mỏi sẽ thấy rất buồn bực. Thực ra, bận rộn cũng là một hạnh
phúc. Hoặc cũng có người cho rằng, người bận rộn chắc chắn sẽ có
rất ít thời gian, trên thực tế, người bận rộn có nhiều thời gian, bởi vì
họ sẽ quý trọng thời gian, sắp xếp thời gian, chạy đua với thời gian,
tranh thủ thời gian để làm những việc họ nên làm, muốn làm, cần
làm.
2. Thư giãn cơ thể sẽ giúp cho nụ cười luôn nở trên môi
Thư giãn có thể khiến cho cơ thể khoẻ mạnh hơn, khi gặp phải
bất cứ chuyện gì, gặp bất cứ ai đều không phải sợ hãi, lo lắng. Trong
lòng có cảm giác biết ơn người khác thì sẽ luôn nở nụ cười trên mặt.
Nếu như thường xuyên mang trong mình trạng thái căng thẳng, âu
sầu, tức giận hay là vắt óc suy nghĩ, nghĩ ngợi mông lung mà lại không
biết bản thân mình là người như thế nào, trên mặt chắc chắn sẽ thiếu
đi nụ cười, dẫn đến tâm lý không khoẻ mạnh, hệ quả tất yếu là cơ thể
cũng không khoẻ mạnh.
Chúng ta nên giữ lòng bình lặng, đó cũng chính là không để xuất
hiện trong đầu những việc lo âu, những việc không vừa ý. Bởi vì trên
đời mười điều có hết chín điều không như ý. Đã biết có thể sẽ có tám,
chín mươi phần trăm sẽ xảy ra việc không như mong đợi, vậy thì còn
có gì có thể làm bạn không vừa lòng?
3. Biết phúc tích phúc, làm nhiều việc phúc đức, lợi người lợi ta,
rộng gieo duyên lành
Cái gọi là “đắc đạo giả đa trợ” - người đắc đạo sẽ nhận được nhiều
sự giúp đỡ, “hữu đức giả bất cô” - người có đạo đức không bao giờ
phải cô đơn”, nếu như mọi người có thể xích lại gần với nhau hơn,
biết suy nghĩ cho nhau, mang đến sự an toàn cho nhau, thì những
người đó ít nhiều cũng sẽ mang lại cảm giác an toàn cho bạn, đó cũng
là đạo lý “kính trọng người sẽ được người kính lại”.
Tất nhiên, làm như vậy giống như kiểu “bỏ gần tìm xa”, có người

còn nghi ngờ nói “con người mà không vì lợi ích của bản thân mình
thì trời tru đất diệt”, nếu như đến chính bản thân mình cũng không
dám đảm bảo, không thể lo bản thân thì liệu có thể lo được cho người
khác?
Trong Lời khuyên cho bốn chúng đệ tử của tôi có hai câu: “Lợi ích
của người khác chính là lợi ích của bản thân mình; tận tâm tận lực là
điều đầu tiên nên làm”. Ở đây chính là khuyến khích mọi người nên
coi lợi ích của người khác là lợi ích của chính mình, song không phải
là vì lợi ích của mình trước sau đó mới là lợi ích của người khác. Tuy
nhiên, chúng ta nhất định phải nỗ lực hoàn thiện bản thân trước,
chăm lo tốt cho bản thân mới có thể giúp ích cho người khác, giúp
cho người khác trưởng thành hơn. Nhưng mục đích của việc hoàn
thiện bản thân không phải là vì chính mình, mà là vì người khác. Như
vậy là bạn đã an toàn.
Cuộc đời tôi luôn theo đuổi sự trưởng thành là vì gì? Là vì “Phật
pháp hay như thế, vậy mà người biết nó thì lại ít, người hiểu lầm nó
thì lại nhiều”. Để truyền thụ giáo lý nhà Phật cho nên bắt buộc phải tự
mình tu dưỡng, tự hoàn thiện bản thân, hơn nữa còn phải vừa tăng
cường học hỏi, vừa truyền đạt giáo lý Phật giáo, mở rộng nhân duyên,
có như vậy mới khiến cho mình càng trưởng thành hơn.
III. An tâm – biết bằng lòng với những gì mình có trong
cuộc sống
1. Cái ta thực sự cần không nhiều nhưng tham muốn thì nhiều
quá đỗi!
“Cần” là gì? Là một khi thiếu nó thì không sống được. Ví dụ như
là: ánh sáng mặt trời, không khí, nước, các thực phẩm tối thiểu, quần
áo ấm, ngôi nhà che mưa che gió; trong thời đại chúng ta bây giờ là
phương tiện giao thông, máy tính, điện thoại… đều là những thứ
chúng ta cần. Nhưng những thứ này không được coi là ham muốn.
“Ham muốn” là gì? Là những món hàng xa xỉ phẩm, đồ trang sức
ngoài những đồ dùng tất yếu khác, mục đích chỉ là để thoả mãn hư
vinh, hoặc là chỉ để giữ thể diện trước mặt người khác. Song trong
những bối cảnh, địa vị khác nhau, để có thể kết hợp ăn ý với hoàn
cảnh lúc bấy giờ thì cần phải có một sự nghiêm túc nhất định, đó cũng
có thể được coi là một loại cần thiết, nhưng cần phải biết mức độ để

điều chỉnh thích hợp.
2. Người ta thường nói chỉ cần còn rừng thẳm thì không sợ
thiếu củi đun, ngụ ý rằng còn sinh mệnh thì vẫn còn có tương lai và
hy vọng. Tôi vẫn còn hơi thở, đương nhiên là đã mãn nguyện
Khi trong lòng bạn cảm thấy tức giận, lo lắng, sợ hãi, không thể
giữ thăng bằng được thì hãy đọc bốn câu này, bạn sẽ có thể bình tâm
trở lại. Mặc dù chẳng còn gì nữa, nhưng vẫn còn hơi thở, chí ít vẫn
chưa phải là chết; chỉ có sống mới có thể thở, chứng tỏ vẫn còn hy
vọng, chứng tỏ bạn là một người có phúc báo, vậy thì hà tất phải lo
lắng, buồn rầu, sợ hãi làm gì!
3. Khi theo đuổi tư lợi cũng cần phải biết thỏa mãn với những gì
đang có để làm yên lòng mình. Vì phúc lợi của chúng sinh nên cần
tận tâm tận lực để làm yên lòng người khác
Bằng lòng với những gì mình có thì sẽ không bao giờ có ham
muốn mãnh liệt đến mức tham lam vô tận, có như vậy mới có thể
khiến lòng mình cảm thấy thanh thản.
Làm yên lòng người là hành vi của Đức Phật, là một hành vi từ bi.
Bắt nguồn từ bi nguyện để tạo phúc chúng sinh, mưu cầu hạnh phúc
cho họ. Nếu chỉ biết bằng lòng với bản thân, điều này không chỉ
không có ảnh hưởng tích cực mà thậm chí có thể dẫn đến tiêu cực.
4. Các bậc cao nhân thường yên tâm khi có đạo, người ở tầng
lớp trung đẳng yên tâm với công việc, người ở tầng lớp hạ đẳng
yên tâm khi có danh lợi
Người ở tầng lớp thượng đẳng yên tâm khi có đạo, phát tâm bồ
đề, hành thiện tích đức. Người ở tầng lớp trung đẳng yên tâm với
công việc, họ có thể tiếp nhận nhiều công việc bận rộn, để không có
thời gian nghĩ đến phiền phức hoặc gây phiền phức cho người khác.
Người ở tầng lớp hạ đẳng chỉ yên tâm theo đuổi những ham muốn về
vật chất, danh lợi. Hy vọng mọi người chí ít có thể làm được những
việc để yên lòng mình, chứ đừng giống như những người hạ đẳng kia,
chỉ biết theo đuổi danh lợi mà thôi.
IV. An gia – cần biết yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau giữa
các thành viên trong gia đình

1. Chức năng của gia đình là ở chỗ biết kính trọng, giúp đỡ lẫn
nhau, có tinh thần trách nhiệm, biết giữ đúng vai trò của các thành
viên, cùng nhau đồng cam cộng khổ, cùng nhau trưởng thành trong
quan hệ đạo đức giữa các thành viên trong gia đình.
Sự ấm áp của gia đình ở chỗ biết yêu thương, kính trọng lẫn
nhau. Điều đáng quí của gia đình đó là sự giúp đỡ lẫn nhau. Ý nghĩa
của việc giúp đỡ lẫn nhau là khiến cho người đang cần giúp đỡ có thể
nhận được sự giúp đỡ cần thiết. Khi giúp đỡ đối phương, đừng tỏ ra
kiêu ngạo hay tự cao tự đại, đừng cho rằng mình là người ban ơn,
người khác phải biết ơn, mà trái lại bạn nên thầm biết ơn họ, biết ơn
vì họ đã cho bạn cơ hội để cống hiến, cơ hội trưởng thành hơn trong
lúc đáp ứng nhu cầu của họ.
Nghĩa vụ và trách nhiệm của đạo đức gia đình chúng ta nhất định
phải tuân thủ. Đó chính là làm cha phải cho đúng bậc làm cha, làm
mẹ phải cho đúng bậc làm mẹ; làm vợ , làm chồng, làm con cái cũng
phải làm đúng trách nhiệm của mỗi người, làm tốt vai trò của mỗi
thành viên trong gia đình, tuyệt đối không được chấp vặt. Bởi các
thành viên trong gia đình cũng giống như xã hội chúng ta vậy, đều là
phân công hợp tác, mỗi người đều có công việc và nhiệm vụ riêng.
Nếu như có thể làm được như vậy thì gia đình nhất định sẽ rất hoà
thuận, vui vẻ.
2. Phàm là những người xây dựng trên quan hệ cùng chung
sống tương ái, tương trợ lẫn nhau đều được coi là “gia đình”
Gia đình có thể bao gồm một vợ một chồng, có thể gồm nhiều thế
hệ cùng chung sống, cũng có thể là một xã hội, một dân tộc, một quốc
gia hay một thế giới. Phàm là người xây dựng trên mối quan hệ chung
sống tương ái, tương hỗ lẫn nhau đều được coi là một gia đình.
3. Nội dung chủ yếu của an gia là tôn trọng, học tập, cảm thông
lẫn nhau, đôi bên cùng nhau chăm sóc, cùng nhau cảm ơn và cùng
nhau cống hiến
Nếu như gia đình mới chỉ giải quyết tốt về mặt vật chất thì vẫn
chưa được coi là gia đình hoàn hảo. Gia đình toàn diện là phải làm
thế nào cho mỗi thành viên trong gia đình đều tận tâm tận lực thực
hiện tốt nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.

4. Thành viên trong gia đình là những người bạn cùng nhau tu
dưỡng lòng từ bi và trí tuệ
Đối xử với những thành viên khác trong gia đình giống như kính
trọng Đức Phật, bởi vì bất cứ lúc nào họ cũng giúp đỡ chúng ta, luôn
luôn cảnh báo cho chúng ta, cho chúng ta cơ hội học hỏi, trưởng
thành hơn.
Đặc biệt những người là môn đồ của Phật giáo, là người đi theo
đạo Phật, bất luận tính cách, hành vi của mỗi một thành viên trong
gia đình như thế nào, nhưng họ đều là có tâm hướng Phật, tất cả họ
đang giúp chúng ta trưởng thành, giúp chúng ta hướng về phía trước.
Hơn nữa, Đức Phật luôn cứu khổ cứu nạn, muốn cứu khổ cứu
nạn trước hết phải học chịu khổ chịu nạn, khi đã có những trải
nghiệm về khổ nạn thì mới có thể đạt được sự trưởng thành thực sự,
mới thực sự cảm thấy thoải mái, có thể tìm ra cách cứu chúng sinh
khỏi khổ khỏi nạn.
5. Từ bi không có kẻ thù, có trí tuệ không khởi phiền não
Khi chung sống với người nhà, nếu có thể thường xuyên đọc hai
câu này, gia đình nhất định sẽ vô cùng vui vẻ.
Vận dụng trí tuệ đối xử với mình sẽ không bao giờ có khởi phiền
não, nếu như không có trí tuệ thì phải đi học Phật pháp, nghe Phật
pháp, mượn trí tuệ của Phật để giúp đỡ và soi sáng tâm hồn mình,
cũng có thể vay trí tuệ Phật để soi sáng tâm hồn người khác, đồng
thời học tập tấm lòng từ bi của Đức Phật để cảm hoá, quan tâm, và
kính yêu tất cả mọi người.
V. An nghiệp – nằm ở sự trong sáng và tinh tế của hành
vi, ngôn ngữ và cách suy nghĩ
1. Tất cả mọi cử chỉ điệu bộ, lời nói, hành động, cách suy nghĩ
đều được coi là bài tập
Thông thường mọi người thường hay nói về “an nghiệp” là chỉ
chức vụ, công việc của mình phải ổn định và được đảm bảo. Song nếu
như chúng ta lấy phạm vi là sự trong sáng, tinh tế của hành vi, ngôn
ngữ và cách suy nghĩ, tức là trong đó đã bao hàm cả hành vi cá nhân

và công việc.
Chúng ta cũng nên chú ý đến hành vi của mình, không nên hấp
tấp, làm việc không có chuẩn tắc, nói lời quàng xiên, nói năng tùy
tiện, tâm tính thất thường, lòng này ý khác. Đây đều là những bài học
tu dưỡng mà chúng ta cần phải tuân thủ trong cuộc sống hàng ngày.
Nói sâu hơn, người tu theo đạo Phật phải tu theo hai loại nghiệp
gồm “tuệ nghiệp” tức nghiệp trí tuệ; loại còn lại là “phúc nghiệp” tức
nghiệp phúc đức. Ng...