CHƯƠNG IV: HỖN HỢP –
TÁCH CHẤT RA KHỎI HỖN HỢP
BÀI 16: HỖN HỢP CÁC CHẤT
Mục tiêu:
- Hiểu được khái niệm hỗn hợp, chất tinh khiết.
- Thực hiện được mọt số thí nghiệm để nhận ra dung môi, dung dịch, chất tan và chất
không tan.
- Phân biệt được hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất, dung dịch và huyền phù, nhũ
tương qua quan sát.
- Nêu được các yếu tố ảnh hưởng đến lượng chất rắn hòa tan trong nước. Lấy được ví
dụ về sự hòa tan của chất khí.

NỘI DUNG CHÍNH CỦA BÀI
I

II

III

IV

Chất

Dung

Huyền

Sự hòa

tinh

dịch

phù và

tan các

khiết

nhũ

chất

và hỗn

tương

hợp

Tại sao nước biển có vị mặn còn nước cất (nước
tinh khiết) thì không?

I. CHẤT TINH KHIẾT VÀ HỖN HỢP
? Hãy cho biết thành phần của nước cất và nước biển:

Nước cất

Thành phần:
chỉ có duy nhất một chất là nước

Nước biển

Thành phần: nước, muối, cát, xác
động thực vật…

I. CHẤT TINH KHIẾT VÀ HỖN HỢP

Ví dụ

Chất tinh khiết

Hỗn hợp

Nước cất
Sắt, bạc, oxy….

Nước biển
Nước cam, sữa…

Thành phần Chỉ có một chất
Tính chất

Nước cất là chất tinh khiết,
Hãy biển
kể một
số chất
nước
là hỗn
hợp.tinh
Vậy
khiết
hỗntinh
hợpkhiết
xungvà
theo
em,vàchất
em?
hỗn hợp quanh
có thành
phần như
thế nào?

Gồm nhiều chất

Em có nhận xét gì khi ta cho thêm muối vào cốc nước
muối loãng, thêm nước vào cốc nước cam?

Vậy theo em tính chất của hỗn hợp phụ thuộc vào gì?

Tính chất của hỗn hợp phụ thuộc vào thành phần các
chất có mặt trong hổn hợp. Thành phần hỗn hợp thay
đổi thì tính chất của hỗn hợp cũng thay đổi.

Em biết những tính chất nào của nước cất (nước tinh
khiết) và oxygen?

Nước: sôi 100nóng chảy ở 0
Oxygen: hóa lỏng ở -183 , hóa rắn ở -218

Chất tinh khiết có những tính chất xác định.

I. CHẤT TINH KHIẾT VÀ HỖN HỢP

Ví dụ

Chất tinh khiết

Hỗn hợp

Nước cất
Sắt, bạc, oxy….

Nước biển
Nước cam, sữa…

Thành phần Chỉ có một chất
Tính chất

Có tính chất xác định

Gồm nhiều chất
Thay đổi theo thành phần
của hỗn hợp.

Chất tinh khiết chỉ có một chất duy nhất và có những tính chất
xác định.
Ví dụ: Nước cất được tạo từ một chất duy nhất là nước, sôi ở
1000C, nóng chảy ở 00C.
- Hỗn hợp chứa từ hai chất trở lên.Tính chất của hỗn hợp thay đổi
tùy thuộc vào thành phần các chất có trong hỗn hợp .
Ví dụ: Nước đường (ngoài nước còn có đường ), nước cam (ngoài
nước, đường, còn có axit hữu cơ, tinh dầu,...)

II. DUNG DỊCH:
Nhận xét:
- Đường tan trong nước tạo thành nước đường.
nghiệm:
Cho
đường
nước,
khuấy
đều.
- NướcThí
đường
là chất
lỏng
đồngvào
nhất
(không
phân
biệt được đâu là
Quan sát và nhận xét?
đường, đâu là nước).
=> Dung dịch là một hỗn hợp đồng nhất của dung môi và chất tan.

N­ước
Chất tan

Dung môi
của đường

Nước đường
Dung dịch

THẢO LUẬN:
1. Khi hòa tan đường vào nước, đường có bị biến đổi thành chất khác
không?
2. Nước muối, giấm ăn, nước giải khát có gas là các dung dịch. Em hãy
chỉ ra dung môi và chất tan trong các trường hợp đó.
3. Chỉ ra loại nước nào là hỗn hợp đồng nhất? không đồng nhất?

Nước và dầu ăn

Nước cam

Nước đường

THẢO LUẬN:
1. Khi hòa tan đường vào nước, đường có bị biến đổi thành chất khác
không?

Đường không bị biến đổi thành chất khác nó chỉ chia nhỏ thành các hạt
mà mắt ta không nhìn thấy được, trộn lẫn vào trong nước. Nếm nước
đường, ta thấy vị ngọt của đường. Để cốc nước đường lâu ngày, nước bay
hơi đi, đường lắng một phần thành chất rắn ở đáy cốc.

2. Nước muối, giấm ăn, nước giải khát có gas là các dung dịch. Em hãy chỉ
ra dung môi và chất tan trong các trường hợp đó.

Dung dịch
Dung môi
Chất tan

Nước muối
Nước
Muối

Dấm ăn
Nước
Giấm

Nước giải khát có gas
Nước
Đường, khí co2, màu,
hương liệu…

3. Chỉ ra loại nước nào là hỗn hợp đồng nhất? không đồng nhất?

Hỗn hợp nước và
dầu không đồng
nhất

Nước cam
là hỗn hợp không
đồng nhất

Nước đường
là hỗn hợp đồng
nhất

II. DUNG DỊCH:
- Dung dịch là hỗn hợp đồng nhất của dung môi và chất tan.
- Dung môi là chất có khả năng hoà tan chất khác để
tạo thành dung dịch.
- Chất tan là chất bị hoà tan trong dung môi.
Ví dụ: Khi hòa tan đường vào nước ta được nước đường. Khi
đó, đường là chất tan, nước là dung môi, nước đường là dung
dịch.

? Liệu tính chất của chất tan trong
dung dịch có khác với ban đầu
không?
Thí nghiệm thực hiện ở nhà
Pha 3 – 5 thìa muối ăn vào cốc đựng 20 ml nước ấm, khuấy đều. Nếm thử vị
dung dịch. Nhỏ vài giọi dung dịch lên thìa inox, hơ trên lửa đến khi nước bay
hơi hết. Để nguội, quan sát và nếm thử vị của chất rắn thu được.
Hiện tượng:
+ chất rắn thu được có màu trắng.
+ vị mặn
=> Tính chất của chất tan trong dung dịch không khác với ban đầu.

II. HUYỀN PHÙ VÀ NHŨ TƯƠNG:
- Huyền phù gồm các hạt chất rắn lơ lửng trong chất lỏng tạo hỗn hợp
không đồng nhất.

Nước phù sa gồm các
hạt sét và hạt keo…

Nước cam có chứa
chất xơ, tinh bột,
các vitamin…

Nước bột sắn
gồm các hạt bột
sắn

Một
sốhãy
huyền
khác:sốhỗn
hợp phù
cát và
nước,
nướcem?
bột ngũ cốc, nước
? Em
kể phù
tên một
huyền
xung
quanh
bột rau củ…

Làm thế nào để phân biệt huyền phù với dung dịch

Thí nghiệm:
- Chuẩn bị: 2 cốc nước, đường, bột sắn dây.
- Tiến hành: Cho 1 thìa đường vào cốc thứ nhất, cho 1 thìa bột sắn dây
vào cốc thứ hai. Khuấy đều 2 cốc. Để yên trong 2 – 3 phút.
? Quan sát và trả lời câu hỏi:
1. Cốc nào trong suốt? Cốc nào là dung dịch, cốc nào là huyền phù?
2. Sau 2- 3 phút ở mỗi cốc có sự thay đổi như thế nào?

Nước đường sau một thời gian
Nước bột sắn được pha sau 5 phút.
Nhận xét:
1. Nước đường trong suốt => dung dịch
Nước bột sắn không trong suốt => huyền phù.
2. Sau một thời gian, cốc nước đường vẫn trong suốt đồng nhất, cốc chứa bột
sắn dây có sự phân lớp giữa nước và bột sắn.
- Dung dịch: có tính đồng nhất, thường trong suốt.
? Qua thí nghiệm trên theo em làm thế nào để phân
- Huyền phù: không trong suốt, có sự phân lớp sau
biệt huyền phù với dung dịch
một thời gian.

? Khi hòa tan đường vào nước, nếu đường không tan hết bị lắng xuống
đáy thì có tạo thành huyền phù không?

- Nhũ tương gồm các giọt chất lỏng lơ lửng trong một chất lỏng khác
không đồng nhất.

Sữa gồm các giọt béo phân tán
Hỗn hợp dầu ăn và nước khi
trong nước và các thành phần
được khuấy trộn
khác
Một
số hãy
nhũ tương:
đường,
kem, mayonnaise,
? Em
kể tên nhựa
một số
nhũ tương
xung quanhsữa
em?dưỡng da, nước
tẩy trang…

? Các loại nhũ tương như kem, mayonnaise, sữa… để yên
trong 1 lúc (5 -10 phút) có bị lắng, phân lớp như nước bột
sắn, nước cam không?

Chất
tinh khiết

TỔNG KẾT

Chất rắn và
chất lỏng

HỒN
HỢP
CÁC
CHẤT

Huyền phù

Hỗn hợp
không
đồng nhất
Hỗn hợp

Chất lỏng và Nhũ tương
chất lỏng

Hỗn hợp

Dung dịch

Câu hỏi 1 : Oxy là chất tinh khiết hay hỗn hợp?

Oxy là chất tinh khiết

Câu hỏi 2 : Khi cho 2 ml rượu etylic vào 20 ml nước. Câu
nào sau đây là đúng?
A. Rượu etylic là dung môi.
B. Nước là dung môi.
C. Nước hoặc rượu có thể là chất tan hoặc là dung môi.
D. Cả hai chất nước và rượu etylic vừa là chất tan, vừa là
dung môi
Đáp án: B

Câu hỏi 3: Dung dịch là hỗn hợp:
A. chất rắn trong chất lỏng.
B. chất khí trong chất lỏng.
C. đồng nhất của chất rắn và dung môi.
D. đồng nhất của dung môi và chất tan
Đáp án: D

Câu hỏi 4: Chất nào sau đây là huyền phù?
A. Nước phù sa.
B. Sữa.
C. Kem dưỡng da.
D. Mayonnaise

Đáp án: A

Câu hỏi 5: Chất nào sau đây là nhũ tương:
A. Nước bột sắn.
B. Nước cam.
B. Nước muối sinh lý. D. Kem

Đáp án: D

Câu hỏi 6: Đặc điểm nào sau đây là của nhũ tương?
A. Trong suốt, đồng nhất.
B. Không trong suốt, bị phân lớp sau 1 thời gian ngắn.
C. Không trong suốt, không bị phân lớp.
D. Trong suốt, bị phân lớp sau 1 thời gian ngắn.
Đáp án: C