https://thuviensach.vn

Tây Sơn bi hùng truyện
Lê Đình Danh
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.


https://thuviensach.vn

Mục lục
Lời mở đầu


Phần 1 - Chương 1


Chương 2


Chương 3


Chương 4


Chương 5


Chương 6


Chương 7


Chương 8


Chương 9


Chương 10


Chương 11

Chương 12
Chương 13


Chương 14


Chương 15


Chương 16


Chương 17


Chương 18


Chương 19
Chương 20
Chương 21
Chương 22


Phần II - Chương 23


Chương 24
Chương 25


Chương 26
https://thuviensach.vn

Chương 27
Chương 28
Chương 29
Chương 30
Chương 31


Chương 32
Chương 33
Phần III - Chương 34
Chương 35
Chương 36


Chương 37
Chương 38
Chương 39
Chương 40
Chương 41


Chương 42


Chương 43


Chương 44


Phần IV - Chương 45


Chương 46


Chương 47


Chương 48


Chương 49


Chương 5O


Chương 51


Chương 52
Chương 53
Chương 54
Chương 55
Chương 56
Chương 57
Phần V - Chương 58


https://thuviensach.vn

Chương 59
Chương 60
Chương 61


Chương 62
Chương 63
Chương 64
Chương 65
Chương 66
Chương 67
Chương 68


Chương 69
Chương 70

https://thuviensach.vn

Lê Đình Danh
Tây Sơn bi hùng truyện
Lời mở đầu
“TÂY SƠN BI HÙNG TRUYỆN”.

CUỐN TIỂU THUYẾT HẤP DẪN VÀ BỔ ÍCH.
    

       
 
    Phàm là một người người ham mê lịch sử và văn chương, cầm cuốn sách
này khó có thể dứt ra được. Rất giống cảm giác thuở học trò đọc Tam quốc
diễn nghĩa hay Thủy hử, bạn sẽ bị cuốn sách lôi cuốn ngay cả khi đang ăn
hay trước lúc đi ngủ. Sẽ rất nhiều người mải theo cách dẫn dắt của tác giả
mà quên khuấy cả giấc ngủ trưa, thậm chí cho qua cả một đêm trắng.

Tây Sơn bi hùng truyệncủa Lê Đình Danh mô phỏng cách viết chương hồi
của La Quán Trung, Thi Nại Am và những tiểu thuyết gia Trung Quốc xưa,
một cách kể chuyện như lùa người đọc vào hết mê hồn trận này đến những
bí sử kia, mang đến cho người đọc cái không gian, thời gian, những sự kiện
lịch sử, những chân dung tiêu biểu… làm nên gương mặt xã hội Việt Nam
đầy biến động và bi thương, hiển hách và bi tráng suốt nửa cuối thế kỷ
XVIII, đầu thế kỷ XIX.

Khác với tiểu thuyết  Sông Côn mùa lũ, tác phẩm của nhà văn Việt Kiều

https://thuviensach.vn

Nguyễn Mộng Giác, tái hiện khá thành công người anh hùng áo vải Tây
Sơn và cuộc khởi nghĩa nông dân vĩ đại vào bậc nhất trong lịch sử dân tộc,
từng in ở Mỹ và mới in lại ở Việt Nam, Lê Đình Danh viết về cuộc khởi
nghĩa Tây Sơn và người anh hùng kiệt xuất Nguyễn Huệ với một bối cảnh
rộng lớn hơn, đặt các nhân vật của Tây Sơn trong mối quan hệ trực
diện,đối nghịch, một mất một còn với chúa Nguyễn Đàng Trong, chúa Trịnh
Đàng Ngoài và Vương quốc Đại Thanh thời vua Càn Long hùng mạnh.


Không phải ngẫu nhiên mà thoạt đầu tác giả đặt cho bộ tiểu thuyết hai tập
hơn nghìn trang in với 5 phần 70 chương của mình cái tựa đề  Nhị Nguyễn
tranh hùng mà hai nhân vật trung tâm xuyên suốt tác phẩm là Nguyễn Huệ
và Nguyễn Phúc Ánh. Có thể nói đó là hai nhân vật lịch sử, có vai trò cực
kỳ quan trọng quyết định sự thành bại của hai dòng Nguyễn Tây Sơn và
dòng Nguyễn thế gia vọng tộc Đàng Trong, quyết định khuynh hướng và
bước ngoặt phát triển của dân tộc Việt từ đầu thế kỷ XIX. Đặt nhân vật
Nguyễn Huệ vào trong bối cảnh chế độ phong kiến do các chúa Nguyễn ở
Đàng Trong đã kiến lập hơn hai trăm năm, kể từ khi người anh hùng kiệt
xuất Nguyễn Hoàng nhận ra dã tâm của Trịnh Kiểm, đã mang thân quyến
và bộ hạ vào lánh nạn ở Thuận Quảng năm 1558, cho đến khi lộng thần
Trương Phúc Loan lợi dụng sự mọt ruỗng của triều Nguyễn Đàng Trong
định tiếm quyền, gây cho muôn dân lầm than cơ cực… mới thấy tài năng và
sự xuất chúng tột bậc của người anh hùng áo vải trẻ tuổi. Cuộc khởi nghĩa
Tây Sơn (1773) do Nguyễn Nhạc khởi xướng, nếu không có Nguyễn Huệ,
chắc chắn sẽ bị tiêu diệt từ trong trứng. Bởi khi ấy, mặc dù trong Nam,
rường cột Chúa Nguyễn đã mục nát, nhưng lòng dân vẫn chưa hết ngưỡng
vọng về một vương triều với 11 đời chúa kể từ Chúa Tiên Nguyễn Hoàng
hơn hai trăm năm đã khai mở và củng cố đất Đại Việt suốt từ hận giới sông
Gianh cho đến Sài Côn (Sài Gòn – Gia Định), Hà Tiên, Phú Quốc…, còn ở
ngoài Bắc, mặc dù các chúa Trịnh tiếm quyền nhà Lê, dân tình cơ cực,
nhưng hầu hết các sĩ phu Bắc Hà vốn ngu tín, ngu trung và muôn dân vẫn
https://thuviensach.vn

hướng về nhà Lê mà ánh hào quang Lê Lợi - Nguyễn Trãi suốt từ cuộc
kháng chiến chống giặc Minh đầu thế kỷ XV vẫn còn tỏa sáng. Thu phục
lòng dân đã khó, nhưng chiến thắng được hai thế lực phong kiến Nguyễn Trịnh còn ngàn lần khó hơn. Vậy mà “Bốn lần vào Nam truy chúa Nguyễn;
Ba lần ra Bắc diệt vương tông” với những trận đánh thần kỳ; rồi trận Rạch
Gầm lừng danh phá năm vạn quân Xiêm, trận thắng Pháp đầu tiên trong
lịch sử - đốt tàu chiến Pháp do Bá Đa Lộc trợ giúp cho Nguyễn Phúc Ánh,
và kỳ diệu nhất là trận đại phá 20 vạn quân Thanh, đánh bại ý đồ xâm lược
của ngoại bang phương Bắc… thì quả là một thiên tài quân sự tầm cỡ thế
giới. Với tài năng và đức độ của Nguyễn Huệ, ông đã tập hợp quanh mình
hàng loạt nhân vật kiệt hiệt nhất thời ấy, về văn có Trương Văn Hiến, Ngô
Thì Nhậm, Trần Văn Kỷ, Nguyễn Thung, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp…,
về võ hàng loạt các đại tướng kiệt hiệt mà tên tuổi mãi lưu truyền sử sách
như vợ chồng Trần Quang Diệu – Bùi Thị Xuân, Đặng Văn Long, Đặng
Xuân Phong, Đặng Xuân Bảo, Nguyễn Văn Tuyết, Phan Văn Lân, Ngô Văn
Sở, Võ Văn Nhậm, Vũ Văn Dũng, Võ Đình Tú… (Nhân đây xin lưu ý các
nhà lịch sử và các cấp chính quyền thành phố Hà Nội nên đổi lại tên phố
Đặng Tiến Đông (ở bên gò Đống Đa) thành phố Đặng Văn Long, vì trong
chính sử cũng như trong tiểu thuyết Tây Sơn bi hùng truyện của Lê Đình
Danh không hề nhắc đến Đặng Tiến Đông mà chỉ có tên Đô đốc tài danh
Đặng Văn Long).

Với Nguyễn Phúc Ánh (hay Nguyễn Ánh) dưới ngòi bút của Lê Đình Danh,
cũng hiện lên như một anh hùng kiệt hiệt, 12 tuổi đã theo Võ vương Nguyễn
Phúc Khoát “chống giặc Tây Sơn”, 16 tuổi khi quân Tây Sơn truy đuổi
chúa Nguyễn ra cửa Hàm Luông, chúa Nguyễn Phúc Thuần bị chết, chỉ còn
duy nhất tiểu võ tướng Nguyễn Phúc Ánh một mình một thuyền đưa mẹ và
em gái chạy trốn khỏi sự truy sát của Bùi Thị Xuân mà Nguyễn Phúc Ánh
được bảo toàn mạng sống, trở thành chủ soái gánh vác cả cơ đồ nhà
Nguyễn đang tưởng chừng tan thành mây khói dưới sự truy đuổi quyết liệt
của Nguyễn Huệ. Ở nhân vật này có dáng dấp của một tiểu Tào Tháo, đa
mưu, túc kế, gian hùng. Từ một tiểu võ tướng, trở thành Nguyễn Vương, có
lúc trong tay chỉ có vài trăm quân, phải lẩn trốn sang Xiêm quốc, rồi các
https://thuviensach.vn

đảo Phú Quốc, Thổ Chu, Côn Đảo, Nguyễn Phúc Ánh đã dần dần củng cố
lại thế lực nhà Nguyễn, thu phục dưới trướng mình nhiều tướng tài như
Nguyễn Huỳnh Đức, Tống Việt Phước, Tống Viết Khuông, Châu Văn Tiếp,
Lê Chất, Lê Văn Duyệt, Võ Tánh, Ngô Tùng Châu, Đặng Đức Siêu…

Nhưng phải đến khi người anh hùng kiệt xuất Nguyễn Huệ bị gian thần Bùi
Đắc Tuyên hãm hại, thì Nguyễn Phúc Ánh mới xoay chuyển được thế cờ.
Cuộc trả thủ hèn hạ của Gia Long Nguyễn Ánh đối với hài cốt của Nguyễn
Huệ và các bộ tướng Tây Sơn mãi mãi là vết nhơ trong lịch sử.


Tây Sơn bi hùng truyệnthu hút người đọc không chỉ ở tư liệu lịch sử
phong phú, kiến văn dồi dào, mà còn ở bút pháp dựng truyện, xây dựng
nhân vật khá thành công. Ngoài hai nhân vật Nguyễn Huệ, Nguyễn Phúc
Ánh, hàng loạt các nhân vật thuộc các phe Trịnh, Nguyễn, Tây Sơn và cả
các tướng Mãn Thanh đều được tác giả phác họa khi thì bằng một vài chi
tiết đặc sắc, khi kỳ công dẫn dắt qua hàng loạt các sự kiện, mối quan hệ
đan xen phức tạp, ví như các nhân vật Ngô Thì Nhậm, Ngọc Hân công
chúa, Nguyễn Hữu Chỉnh, Trần Quang Diệu, Bùi Thị Xuân, Đặng Văn
Long, Nguyễn Văn Tuyết, Ngô Văn Sở, Vũ Văn Nhậm, Võ Tánh, Bùi Đắc
Tuyên, Lê Văn Duyệt, Đặng Trần Thường, Vũ Tâm Can v.v…

Đọc sách, mà như được xem một cuốn phim lịch sử đầy bi thương hùng
tráng, được xúc động, yêu thương với người anh hùng Tây Sơn Nguyễn
Huệ. Giá như, với công nghệ điện ảnh hiện thời, Tây Sơn bi hùng truyện
được đưa lên màn bạc, tin rằng con em chúng ta sẽ thêm một lần được học
những bài học lịch sử sống động, và mỗi chúng ta sẽ càng thêm yêu thương
đất nước, cội nguồn. 

                                              Hà Nội, 28-8-2005. 

                                          Nhà văn Hoàng Minh Tường.     


https://thuviensach.vn

Lê Đình Danh
Tây Sơn bi hùng truyện
Phần 1 - Chương 1
DỰNG CỜ KHỞI NGHĨA.

Tại Đàng Ngoài, Tĩnh Đô Vương lộng hành giết chết Thái tử.

Ở Đàng Trong, Trương Phúc Loan lập mưu đoạt quyền Đô Thống.
 

      
 
 
      Nước Nam, người Lạc Việt, từ khi Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa, mười
năm kháng chiến đuổi quân Minh ra khỏi bờ cõi. Lê Lợi lên ngôi vua lấy
hiệu là Lê Thái Tổ lập nên nhà Hậu Lê đặt tên nước là Đại Việt (năm Mậu
Thân - 1428).

Vua Thái Tổ truyền đến đời con cháu là Thái Tông, Thánh Tông đều là
những bậc anh quân vì dân vì nước. Từ ấy bốn phương thiên hạ thái bình,
muôn dân no ấm. Lúc bấy giờ người dân trong nước truyền tụng câu ca
rằng: 


https://thuviensach.vn

                           Đời vua Thái Tổ, Thái Tông

        Lúa thóc đầy đồng, trâu chẳng buồn ăn.

Nhà Hậu Lê truyền ngôi được trăm năm, đến đời vua Chiêu Tông thì Mạc
Đăng Dung soán ngôi vua lập nên nhà Mạc vào năm Đinh Hợi (1527). Lúc
bấy giờ có quan Hữu vệ Điện tiền tướng quân An Thạch Hầu Nguyễn Kim
cùng rể là Trịnh Kiểm tìm dòng dõi vua Lê Thái Tổ lập lên làm vua rồi đem
quân chiếm đất Nghệ An đánh nhau với nhà Mạc.

Sau Nguyễn Kim chết, binh quyền về tay Trịnh Kiểm. Kiểm sợ con
Nguyễn Kim là Nguyễn Uông và Nguyễn Hoàng tranh quyền với mình, bèn
giết chết Nguyễn Uông. Trịnh Kiểm lại có ý xưng làm vua, nhưng thấy
lòng người còn thương mến nhà Lê nên sai sứ vào Hải Dương hỏi ý Trạng
Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trạng Trình bảo:

- Năm nay mất mùa, thóc giống không tốt nên tìm giống cũ mà gieo mạ.

Rồi Trạng sai đầy tớ quét dọn chùa rồi đốt hương khấn rằng: Giữ chùa thờ
phật thì ăn oản.

Kiểm hiểu ý vẫn giữ vua Lê làm hư vị, còn mình nắm giữ hết quyền hành.

Nguyễn Hoàng thấy Trịnh Kiểm giết anh mình là Nguyễn Uông sợ vạ lây
đến thân, bèn lén vào hỏi ý Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trạng chỉ tay
vào Nam nói:

- Hoành Sơn nhất đái vạn đại dung thân (một dãy Hoành Sơn dung thân
ngàn đời).

Hoàng lấy tình thâm ruột thịt nói với chị mình là vợ Trịnh Kiểm tên là
Ngọc Bảo, xin với Kiểm cho Hoàng vào trấn đất Thuận Hóa (Bình Trị
Thiên ngày nay). Ấy là vào năm Mậu Ngọ (1558).

Sau Trịnh Kiểm chết, con là Trịnh Tùng lên thay quyền. Tùng đem quân
đánh dứt được nhà Mạc. Tùng vẫn giữ vua Lê làm hư vị, còn mình tự xưng
là chúa Trịnh.

Nguyễn Hoàng vào trấn đất Thuận Hóa thấy Trịnh Tùng xưng chúa ở
Thăng Long, bèn tự xưng là chúa Nguyễn. Về sau Hoàng chết, con là
Nguyễn Phúc Nguyên sai Đào Duy Từ đắp lũy Trường Dục ở Châu Bố
Chánh (Quảng Bình ngày nay) chống nhau với quân Trịnh.
Hai bên bắt đầu đánh nhau vào năm Đinh Mão 1627. Từ ấy về sau đất nước
https://thuviensach.vn

chia hai, lấy sông Linh Giang làm ranh giới. Từ sông Linh Giang trở ra tục
gọi là Đàng Ngoài. Từ sông Linh Giang trở vào tục gọi là Đàng Trong.

Hai Đàng đánh nhau ngót một trăm năm, tạo ra cảnh binh đao khói lửa,
huynh đệ tương tàn, nhân dân ta thán!

Ở Đàng Ngoài, Trịnh Tùng mượn tiếng tôn phò vua Lê nắm hết quyền
hành. Thủa ấy trong nhân gian thường truyền miệng nhau câu sấm rằng:

Chẳng Đế chẳng Bá, quyền nghiêng thiên hạ,

Đến đời thứ tám, trong nhà dấy vạ.

Họ Trịnh cha truyền con nối làm chúa ở Đàng Ngoài đến đời thứ tám là
Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm. Lúc ấy vua nhà Lê là Lê Hiển Tông niên hiệu
Cảnh Hưng có một người con lớn là Thái tử Lê Duy Vỹ. Duy Vỹ tư chất
thông minh diện mạo khôi ngô tuấn tú, văn võ song toàn. Thường ngày
Duy Vỹ đi ngao du sơn thủy kết giao với hào kiệt khắp vùng, ai ai cũng
thương tài mến đức.

Một ngày kia, trong cung điện, vua Hiển Tông đánh cờ uống rượu cùng các
quan thái giám, Duy Vỹ vào trông thấy quỳ tâu:

- Thưa Phụ hoàng, từ ngày nhà Lê ta trung hưng đến nay trải mười đời vua.
Họ Trịnh tiếng là tôn phò nhưng thực chất là áp chế nhà Lê ta. Họ Trịnh
muốn cho ai làm vua thì cho, muốn giết ai thì giết. Như hai trăm năm trước
Trịnh Tùng giết chết Anh Tông Hoàng Đế. Rồi ba mươi năm sau Trịnh
Tùng lại giết chết Hoàng Đế. Mới bảy mươi năm trước đây Dụ Tông
Hoàng Đế bị Trịnh Cương bắt phải thoái vị nhường ngôi cho Thái tử Duy
Phương. Thái tử Duy Phương làm vua được ba năm lại bị Trịnh Giang vu là
thông dâm với vợ Trịnh Cương mà đem giết đi. Rồi đến lúc Phụ hoàng lên
ngôi là do chính Trịnh Doanh đã buộc vua Ý Tông thoái vị nhường ngôi
cho Phụ hoàng đó. Xét trong lịch sử từ trước đến nay chưa có quyền thần
nào lại lộng hành tàn ác, khi quân phạm thượng như họ nhà chúa Trịnh. Vả
lại xưa nay chỉ có nhà vua mới được quyền cha truyền con nối, chưa nghe
nói đại thần mất thì con được lên thế chức bao giờ. Nay họ Trịnh xưng
vương, cha mất thì con lên kế vị, ấy chẳng qua là vì không dám phế bỏ nhà
Lê ta để làm vua mà thôi. Nay Phụ hoàng lên ngôi đã ba mươi hai năm mà
mọi việc trong triều ngoài cõi Trịnh Doanh rồi đến Trịnh Sâm có cần bẩm
https://thuviensach.vn

báo gì với Phụ hoàng chăng? Sao Phụ hoàng cứ mải vui say với cầm kỳ thi
hoạ mà không nghĩ đến việc lấy lại quyền hành của nhà Lê ta? Con vì giận
họ Trịnh mà có đôi lời mạo phạm đến Phụ hoàng, xin Phụ hoàng thứ tội.

Duy Vỹ trong lòng uất hận họ Trịnh nói luôn một hơi. Vua Hiển Tông nghe
Vỹ nói xong liền quăng cờ, đuổi các thái giám ra ngoài rồi hốt hoảng nói:

- Bọn nội thị này tiếng là hầu hạ cho ta, nhưng đều là tay chân của Trịnh
Sâm cả. Sao con lại buông lời càn rỡ? Nếu đến tai Trịnh Sâm mạng ắt
chẳng còn!

Duy Vỹ nghe cha nói thế lại càng giận lắm, đứng dậy nói lớn:

- Sao Phụ hoàng lại sợ thằng nghịch tặc ấy đến thế? Nếu Phụ hoàng giữ
mình để mưu việc lớn thì con thật là khâm phục. Còn Phụ hoàng vì sợ như
bề tôi sợ vua mà im hơi lặng tiếng thì con thật lấy làm đau lòng lắm!

Hiển Tông ứa nước mắt hỏi:

- Con ơi! Cha con ta khác nào thân cá chậu chim lồng! Chính con vừa nói
rằng họ Trịnh muốn giết ai thì giết, muốn lập ai thì lập đó sao? Con có biết
vì sao cha làm vua ba mươi hai năm nay mà chẳng có một tai hoạ nhỏ nào
không?

- Con không được biết, xin Phụ hoàng phân giải!

- Làm vua thì phải lo cho dân cho nước, họ Trịnh đoạt quyền ta thì phải lo
lấy cái lo của ta, để ta ngồi không mà hưởng lộc. Ấy là phước sao gọi là
hoạ? Chính nhờ cha an phận như thế nên cha làm vua hơn ba mươi năm mà
không bị một tai hoạ nhỏ nào!

Duy Vỹ nghe Hiển Tông nói thế biết cha mình nhu nhược, có phân giải thế
nào cũng vô ích đành ngồi ôm mặt khóc. Vua Hiển Tông nói tiếp:

- Nay các quan trong triều tiếng là tôi nhà Lê nhưng kỳ thực đều là tay chân
nhà chúa cả. Con muốn làm điều lấp biển vá trời kia cha e rằng họa hổ bất
thành mà chuốc vạ vào thân.

Nói rồi cha con ôm nhau khóc. Khóc một hồi Duy Vỹ nói:

- Con xin vâng lời cha dạy.

Nói rồi lạy mà cáo từ về dinh phủ.

Lúc ấy trong cung điện vua Hiển Tông có tên quan nội thị tên là Phạm Ngô
Cầu. Ngô Cầu vốn là người xu nịnh tham quyền, hắn nghe mấy lời của thái
https://thuviensach.vn

tử Duy Vỹ rồi bị vua Hiển Tông đuổi ra, Cầu bèn chạy sang phủ chúa mách
với Trịnh Sâm. Sâm nổi giận nói:

- Duy Vỹ thật to gan, dám toan trở mặt làm phản, ta quyết giết chết không
tha. Ta nhớ lúc còn là Thế tử có lần ta và Phụ vương sang phủ vua. Ta thấy
Phụ vương ta ngồi ngang hàng với vua Hiển Tông, cũng bèn ngồi vào bàn
với Duy Vỹ, lúc ấy Duy Vỹ hãy còn bé buột miệng nói rằng: Làm tôi sao
lại dám ngồi cùng với vua, nói xong đứng lên bỏ đi. Từ ấy đến nay ta vẫn
muốn giết chết Duy Vỹ mới hả giận mà không có cớ gì. Nay là tự tìm lấy
cái chết mà thôi!

Nói xong Sâm hỏi Ngô Cầu:

- Nếu ta bắt tội Duy Vỹ, ngươi có dám đối chất chăng?

Cầu đáp:

- Hạ thần chịu ơn Chúa thượng không lấy chi trả được, Chúa thượng bảo
nhảy vào lửa nào dám không vâng!

Sâm mừng rỡ nói:

- Xong việc này ta nhất định thăng thưởng cho ngươi.

Ngô Cầu hớn hở bái tạ ra về. Ra ngoài phủ chúa, Cầu gặp quan thị lang là
Vũ Trần Thiệu. Thiệu vốn biết Cầu là kẻ tham lam, vô đạo, bất trung, bạo
ngược. Nay thấy mặt Cầu nửa vui lại nửa lo, Thiệu sinh nghi thầm nghĩ
rằng: Phạm Ngô Cầu đang làm nội thị trong cung vua, nay bỗng dưng lại
sang phủ chúa, ắt là ton hót việc gì hại vua đây, ta phải hỏi cho ra lẽ mới
được! Nghĩ rồi gọi Ngô Cầu hỏi:

- Xin chào quan nội thị. Chẳng hay ngài có mạnh khoẻ chăng? Đi đâu mà
vội vàng thế?

Cầu lên giọng đáp:

- Hoàng thượng sai ta sang phủ chúa có việc. Xong việc ta lại về điện vua.
Còn ngài đi đâu đó?

Thiệu biết Cầu rất ham mê bói toán liền nói gạt:

- Tôi nghe có một vị đạo sĩ gieo quẻ rất hay, định mời về tệ xá xem cho
đường hoạn lộ ấy mà!

Cầu liền nói:

- Xin ngài cho tôi xem với!

https://thuviensach.vn

Thiệu bảo:

- Vậy ngài hãy về nhà tôi trước. Tôi đi rước đạo sĩ về chúng ta cùng xem.

Cầu tưởng thật vội vã đi ngay về nhà Thiệu, lát sau Thiệu về đến than rằng:
- Thật không may đạo sĩ đi vắng không có nhà. Thôi nhân dịp này mời ngài
vài chén vậy.

Nói xong gọi gia đình mang rượu thịt lên. Rượu ngà ngà Cầu nói khoác
rằng:

- Tôi muốn xem để thử tài đạo sĩ ấy mà thôi. Chứ tôi đây xem thiên văn có
thể đoán biết điều nhân sự thì cần gì phải nhờ ai xem cho.

Thiệu giả vờ say hỏi:

- Vậy ngài xem thiên văn biết sắp tới đây trong nước sẽ xảy ra việc gì?

Cầu đáp:

- Tôi đêm đêm xem thiên văn thấy chính tinh thì mờ mà phụ tinh lại sáng.
Nay mai thế nào Thái tử cũng gặp nạn mà thôi!

Nghe Cầu nói xong Thiệu thất kinh hồn vía, giả say ngã lăn ra mà ngủ, Cầu
đứng dậy ra về. Cầu về rồi Thiệu mới vùng dậy dặn dò người tín cẩn lập
tức sang mật báo cùng Thái tử. Duy Vỹ nghe nói xong giật mình than:

- Lời cha ta nói quả không sai. Ta vì một lúc uất hận mà chuốc hoạ vào
thân!

Than rồi liền lánh mình vào điện vua Hiển Tông. Duy Vỹ vừa đi khỏi đã
thấy quan binh đến vây nhà. Quân về báo cùng Trịnh Sâm:

- Thái tử trốn sang điện vua. Chúng thần không dám vây phủ vua, xin Chúa
thượng định liệu.

Sâm liền sai quân đi gọi Phạm Ngô Cầu. Cầu đến, Sâm bảo:

- Ta giao gươm lệnh cho ngươi, hãy dẫn quân sang phủ vua bắt Duy Vỹ về
đây cho ta.

Ngô Cầu vâng lệnh đi ngay. Đến chánh điện vua Hiển Tông bước ra hỏi:

- Việc gì các ngươi đem quân mang vũ khí đến đây? Muốn làm phản giết
vua chăng?

Ngô Cầu quỳ dưới thềm đáp:

- Hạ thần vâng lệnh chúa đến bắt Thái tử trốn trong điện Bệ hạ. Xin Bệ hạ
giao Thái tử ra đây, chúng thần lập tức về ngay.

https://thuviensach.vn

Hiển Tông hỏi:

- Ngươi hãy về thưa với Tĩnh Đô Vương đến đây nói cho ta biết Thái tử có
tội gì?

Cầu đáp:

- Chưa mời được Thái tử, hạ thần không dám về. Xin Bệ hạ giao Thái tử
cho!

Hiển Tông không đáp quày quả trở vào. Cầu quỳ mãi dưới thềm, đến trưa
Cầu đứng dậy nói lớn:

- Chúa bảo đến trưa mà Thái tử không ra, chúng thần được lệnh vào điện
vua mà bắt. Xin Bệ hạ lượng thứ.

Nói xong toan xông vào. Bỗng Duy Vỹ bước ra quát:

- Ta đã ra đây, không cần các ngươi vào điện vua làm kinh động long thể
mà mang tiếng là loài phản nghịch.

Nói xong toan theo Cầu đi, vua Hiển Tông chạy theo níu áo Thái tử gọi:
“Con ơi”. Hai cha con ôm nhau mà khóc. Vua Hiển Tông than rằng:

- Vì sự nhu nhược của cha đã giết con rồi vậy!

Thái tử nói:

- Sanh tử do trời. Xin Phụ hoàng đừng quá ưu phiền.

Nói xong lạy vua Hiển Tông ba lạy rồi theo Phạm Ngô Cầu về phủ chúa.
Đến nơi Trịnh Sâm ngồi trên cao hỏi:

- Ngày hôm qua Thái tử nói nhà chúa thế nào?

Duy Vỹ đáp:

- Nhà chúa của ngươi ăn ở thế nào ai mà không biết, cần gì phải nói!

Sâm bảo Phạm Ngô Cầu:

- Hôm qua ngươi nghe Thái tử nói những gì, hãy thuật lại cho các quan
cùng nghe.

Cầu chưa kịp mở lời, Duy Vỹ gạt đi bảo:

- Không có cớ này ngươi cũng tìm ra cớ khác, muốn giết ta thì giết cần gì
phải đối chất làm chi!

Trịnh Sâm nổi giận truyền giam Thái tử vào ngục, Sâm nói với bá quan:

- Hơn một trăm năm nay nhà chúa ta một lòng phò tá vua Lê, gánh vác mọi
việc lớn nhỏ trong triều, ngoài cõi. Ơn ấy không nhớ thời thôi, nay Thái tử
https://thuviensach.vn

Duy Vỹ lại lấy oán trả ơn, tội thật đáng chết. Nhưng ta thiết nghĩ Duy Vỹ là
Thái tử con vua nên không thể đem ra pháp trường hành quyết như dân
thường được. Vậy ai thay ta vào ngục ban ân cho Thái tử được tự xử?

Bá quan văn võ đều cúi đầu làm thinh, không ai dám lên tiếng lãnh mạng.
Phạm Ngô Cầu bước ra nói:

- Khải Chúa, trăm quan ai cũng đồng lòng rằng Thái tử đáng tội chết nhưng
không ai dám lãnh việc này vì sợ mang tiếng giết vua. Phạm Ngô Cầu tôi
xin lãnh mạng vào ngục ban ân cho Thái tử được tự xử.

Trịnh Sâm mừng lắm nói:

- Xử Thái tử không thể người tước thường mà làm được. Nay ta phong cho
ngươi tước Công vào ban ân của ta cho Thái tử.

Nói xong liền phong cho Phạm Ngô Cầu tước Tạo quận Công. Cầu vào
ngục nói với Duy Vỹ:
- Chúa thượng vì nể Thái tử là con vua nên sai thần vào đây, xin Thái tử
hãy tự chọn lấy.

Nói xong dâng cho Duy Vỹ một chiếc khay đồng, trên khay ấy đựng một
giải lụa, một thanh gươm và một chén thuốc độc. Thái tử nhìn mâm đồng
nói:

- Ta biết sớm muộn gì cũng có ngày này nên từ lâu đã lo trừ Trịnh Sâm.
Việc sinh tử là do số mệnh. Nhưng trước lúc chết ta muốn hỏi ngươi, tại sao
ngươi làm nội thị hầu hạ vua, ăn lộc vua còn dính kẽ răng sao nỡ phản vua
như thế?

- Thần ăn lộc nhà chúa không ăn lộc nhà vua. Vả lại phản vua là chúa phản,
không phải thần phản.

- Lời ngươi cũng phải. Hãy về nói với chúa ngươi rằng ta dù chết xuống âm
phủ cũng làm ma cũng theo Trịnh Sâm mà đòi mạng.

Nói rồi ứa nước mắt bưng thuốc độc mà uống, Duy Vỹ vừa uống vào khỏi
miệng liền thổ huyết chết ngay. Vừa lúc ấy trời đang nắng to bỗng mây đen
vần vũ, sấm chớp ầm ầm, gió bụi nổi lên, rồi một trận mưa lớn chưa từng
thấy đổ xuống thành Thăng Long, trời đất tối mịt mù. Duy Vỹ chết rồi mắt
vẫn mở trừng trừng ai vuốt sao cũng không chịu nhắm. Trịnh Sâm không
biết làm sao đành để vậy mà tống táng. Dân chúng trong thành ngoài nội
https://thuviensach.vn

nghe Thái tử bị Trịnh Sâm giết, nhà nhà đều đóng cửa cha ôm con, chồng
ôm vợ, anh em ôm nhau mà khóc.

Từ ấy, trong Hoàng tộc nhà Lê, không còn ai dám nghĩ đến việc tranh giành
quyền hành với nhà chúa cả. 

oOo                                    

   Họ Nguyễn làm chúa ở Đàng Trong cha truyền con nối đến đời thứ tám là
Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát. Võ Vương đóng đô ở Phú Xuân (Huế ngày
nay) phong Trương Phúc Loan làm Thái phó. Phúc Loan là cậu ruột của Võ
Vương nên người đời thường gọi là quan Quốc phó.
Chúa Nguyễn Phúc Khoát ngày ngày ở mãi trong tam cung, bỏ bê việc triều
chính, do sắc dục quá độ mà mắc bệnh ngày càng nặng. Loan thấy Võ
Vương bệnh tình trầm trọng không thể sống được bèn toan lập vây cánh để
sau khi chúa chết mình đoạt lấy quyền hành. Loan cho gọi tay chân của
mình là thái giám Chữ Đức đến bảo:

- Ta định tâu Chúa thượng phong ngươi làm Đô thống chỉ huy quân túc vệ.
Ngặt chức này Ngô Mãnh đang nắm giữ không có cớ gì mà thay thế được!

Chữ Đức nói:

- Quốc phó hãy lấy lòng Ngô Mãnh để mua chuộc hắn thì không cần phải
thay tôi vào chức ấy.

Loan bảo:

- Ngô Mãnh võ nghệ siêu quần, sức khoẻ muôn người khôn địch, tính tình
lại thẳng thắn cương trực không dễ gì mua chuộc được!

Lúc ấy có người thầy thuốc ở trong nhà Phúc Loan tên là Vương Đức Quý.
Quý mang thuốc lên cho Loan, nghe được bèn quỳ tâu:

- Tôi có một kế khiến cho quan thái giám Chữ Đức có thể thay thế chức của
Ngô Mãnh.

Phúc Loan liền hỏi:

- Kế thế nào ngươi nói thử xem?

https://thuviensach.vn

Đức Quý đáp:

- Quốc phó tiến cử tôi vào thăm bệnh cho chúa, tôi sẽ có cách khuyên chúa
đi tuần du vào Nam, lúc ấy Quốc phó lại tiến cử Ngô Mãnh theo hộ giá, tất
chức Đô thống chỉ huy cấm vệ quân cần được thay thế. Chữ Đức có làm
được chức quan ấy chăng là do Quốc phó vậy.

Phúc Loan cả mừng nói:

- Nếu được như thế ta nhất định thăng thưởng cho ngươi!

Nói xong liền sửa sang áo mão vào chầu chúa Vũ Vương.

Ngày sau chúa gọi Đức Quý đến hỏi:

- Ta mắc bệnh cứ đi khoảng vài trăm bước là hoa mắt, chân run, toàn thân
giá lạnh. Các danh y đã điều trị nửa năm mà không hề thuyên giảm là cớ
làm sao vậy?

Đức Quý xem mạch cho Vũ Vương xong, quỳ tâu:

- Xin Chúa thượng tha tội kẻ hạ thần mới dám tâu trình.

Chúa bảo:

- Vì sức khoẻ của ta, ngươi cứ thật sự tỏ bày. Có gì ta cũng không bắt tội.

Đức Quý thưa:

- Mạch của Chúa thượng ở bộ xích quá trầm mà lại quá vi ấy là thận gần
tuyệt. Mạch sáu bộ đều quá nhược, quá hư ấy là dương khí đại suy. Trong
sách y có nói: Thận là khí tiên thiên, là nguồn gốc của sự sống con người.
Thận sinh tinh, tinh sinh ra tủy, tủy nuôi dưỡng xương, tủy thông lên óc
não. Bởi vậy nên tinh khô thì thận tuyệt, không đủ tinh để nuôi dưỡng
xương, tủy, óc não nên hoa mắt chân run là do thế. Vả lại trong thận có thận
âm và thận dương. Tinh là khí của thận âm, hễ âm suy thì dương thoát.
Dương chủ quản phần ngoài cơ thể để hấp thụ thanh khí và bài trừ trọc khí
của vũ trụ. Dương đại suy nên toàn thân giá lạnh là do thế.

Chúa lo lắng hỏi:

- Chẳng lẽ bệnh của ta không có thuốc chữa khỏi hay sao?

- Nếu chỉ dùng thuốc thôi thì không thể khỏi.

Chúa vội vàng hỏi:

- Nói vậy là còn cách gì khác hay chăng?

- Bệnh của Chúa thượng trong dùng thuốc Nhân sâm, Huỳnh kỳ, Phụ tử bổ
https://thuviensach.vn

dương khí, dùng Hoài sơn, Thục địa bổ thận đã đành. Kẻ hạ thần trộm nghĩ
nay là tháng hai đang tiết xuân, khí dương đang thịnh. Hướng Nam cũng là
hướng thuộc dương. Nay chúa thượng nên tuần du một chuyến về phương
Nam cho thân thể hấp thụ thanh khí dương của trời đất để bồi bổ bệnh
dương suy. Trong Chúa thượng lại có thể xa lánh tam cung thì khỏi hao tinh
làm tổn thương nguyên khí, thì sẽ tráng dương bổ thận. Trong sách y có
câu: Tích tinh, dưỡng khí, tồn thần là ba đạo lớn trong thuật dưỡng sinh.
Xin Chúa thượng minh xét.

Chúa gật đầu nói:

- Lời ngươi thật hữu lý, ta cũng nên du xuân vào Nam một chuyến để xa
lánh phi tần mỹ nữ. Vả lại tháng trước vua Cao Miên có tặng ta con ngựa
tên Xích kỳ, toàn thân đỏ như lửa. Nó là con tuấn mã ngày chạy ngàn dặm
không biết mệt. Ta dắt theo để khi hết bệnh sẽ cưỡi xem nó chạy hay dở thế
nào.

Hôm sau chúa liền thiết triều hội bá quan văn võ, gọi quan Quốc phó
Trương Thúc Loan bảo:

- Nay ta vào Nam tuần du xa lánh tam cung để dưỡng bệnh. Vậy khanh hãy
thay ta trông coi việc triều chính. Từ việc lớn đến việc nhỏ cho khanh trọn
quyền quyết định.

Loan lạy tạ tâu:

- Nay Chúa thượng đem thân vàng ngọc ra khỏi kinh thành e có điều bất
trắc, vậy thần xin tiến cử một người theo hộ giá.

- Người nào vậy?

- Ấy là quan Đô thống Ngô Mãnh chỉ huy cấm vệ quân.

Chúa khen:

- Lời khanh rất hợp ý ta. Đô thống Ngô Mãnh võ nghệ tuyệt luân, từ lâu đã
nổi danh vô địch, nay theo hộ giá thì ta còn gì lo nữa.

Bỗng Ngô Mãnh bước ra quỳ tâu:

- Kính Chúa thượng, thần đã trên lục tuần, tuổi già sức yếu không còn xứng
với danh hiệu vô địch nữa. Nay có một người tài khiêm văn võ, thượng
thông thiên văn hạ đạt địa lý. Chúa thượng nên sai người ấy theo hộ giá
mới được trọn vẹn.

https://thuviensach.vn

- Người ấy là ai?

- Người ấy tuổi trạc tứ tuần tên Trương Văn Hiến, là gia tướng của lão đại
thần Ý Đức hầu Thái uý Trương Văn Hạnh.

Chúa hỏi Hạnh:

- Khanh có người gia tướng có tài sao lâu nay không tiến cử để giúp việc
quốc gia?

Văn Hạnh tâu:

- Kính Chúa thượng, Hiến là cháu của lão thần, cũng có ít tài văn võ. Nếu
muốn giúp việc quốc gia thì đã có trường thi để tiến thân trên đường quan
lộ, nhưng tánh nó ưa ngao du sơn thuỷ, chẳng thiết công danh nên không
chịu thi cử gì cả. Bởi vậy nay đã bốn mươi tuổi mà vẫn giúp việc gia đình.
Vả lại, nếu lão thần tiến cử thì e mang tiếng là thiên vị thân nhân. Mong
Chúa thượng lượng cả xét soi.

Phúc Loan xen vào nói:

- Kính Chúa thượng, tài Văn Hiến hư thực chưa rõ ra sao. Vả chăng việc hộ
giá mình rồng không thể đường đột mà giao cho kẻ chưa từng bụng dạ.
Xin…
Chúa ngắt lời Loan:

- Lời hai khanh đều hữu lý, người không muốn lập công danh thì chẳng nên
ép làm gì. Truyền quân phi báo vào các phủ Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quy
Nhơn chuẩn bị đón tiếp. Đô Thống Ngô Mãnh đem năm trăm quân cấm vệ
ngày mai hộ giá vào Nam!

Phúc Loan tâu:

- Ngô Mãnh theo hộ giá Chúa thượng tuần du, vậy thần xin tiến cử thái
giám Chữ Đức làm Đô thống chỉ huy quân túc vệ. Chẳng hay ý Chúa
thượng thế nào?

Chúa đáp:

- Nay ta phong cho Vương Đức Quý làm ngự y, Ngô Mãnh làm đại hộ giá,
Chữ Đức làm Đô thống chỉ huy quân túc vệ. Sau khi xa giá vào Nam mọi
việc trong triều giao cho Quốc phó được thay quyền nhiếp chính.

Nói xong truyền bãi chầu. Ra ngoài Ngô Mãnh nói riêng với Trương Văn
Hạnh:

https://thuviensach.vn

- Phúc Loan tâu chúa cho tôi theo hộ giá, hòng để tay chân là Chữ Đức thay
vào chức chưởng cấm vệ quân, làm vây cánh cho mình. Tôi đã biết ý ấy
của Loan nên tiến cử Văn Hiến đi thay, không ngờ chúa chẳng chịu. Nay
tôi theo hộ giá ra ngoài, quan Thái uý hãy đề phòng bụng dạ của Loan.

Văn Hạnh nói:

- Quan Quốc phó xưa nay thường tị hiềm với tôi là kẻ đại thần được nhiều
người mến phục. Nhưng ngặt nỗi quan Quốc phó nắm quyền nhiếp chính,
lại là cậu của Chúa thượng, ông ấy nói gì chúa lại chẳng nghe. Xét cho
cùng Phúc Loan là kẻ tham danh hám lợi nên lập vây cánh để làm lợi riêng
mình chứ dám đâu làm việc của Mạc Đăng Dung ngày trước. Ông hãy hộ
giá chúa hết lòng, còn tôi sẽ liệu bề tính kế. Nhưng ông chớ để lộ ra ngoài
kẻo không bảo toàn tính mạng được đâu!

Nói xong hai người chia tay nhau.


https://thuviensach.vn

Lê Đình Danh
Tây Sơn bi hùng truyện
Chương 2
Thương lương dân, Hồ Nhạc buôn trầu

Ghét bạo chúa, Văn Tuyết thích khách.
Lúc bấy giờ ở ấp Kiên Thành, huyện Tuy Viễn, phủ Quy Nhơn có một
người nông dân tên là Hồ Nhạc tuổi vừa quá đôi mươi, mặt mày phúc hậu,
tay dài quá gối, tướng mạo phi phàm.

Ngày kia Nhạc vào rừng săn bắn, bỗng gặp một người bị cọp đuổi. Nhạc
bèn giương cung lắp tên bắn một phát nhằm giữa trán cọp, cọp giãy nảy,
chết ngay.

Thấy người bị nạn kết tóc đuôi sam, vận y phục người Tàu, Nhạc hỏi:

- Tôi xem ông không phải người ở xứ này, sao một mình vào chốn rừng sâu
để đến nỗi suýt bị cọp dữ hại tánh mạng như thế?

Người ấy lạy tạ ơn đáp:

- Chẳng dám dấu ân nhân, tôi tên Quách Đại vốn là thầy địa lý ở Quảng
Đông sang đây để tìm long điềm huyệt, nên một mình vào chốn núi non
hiểm trở. Chẳng ngờ gặp hổ dữ, nếu không có ân nhân ra tay cứu mạng ắt
thân này đã vào trong miệng cọp.

Nhạc cả cười nói đùa rằng:

- Tôi thật xưa nay...