Trò chơi: Ghép nối
BÁC HỒ

MẶT
TRỜI

CÂY
BÀNG

HỌC SINH
ÙA RA SÂN
TRƯỜNG

NGƯỜI
CHA MÁI
TÓC BẠC

NHỮNG
CHIẾC Ô
KHỔNG LỒ
KIẾN VỠ
TỔ

TRỜI MƯA

QUẢ TRỨNG
THIÊN
NHIÊN

TIẾT 19, 20

Thực hành tiếng Việt

Biện pháp ẩn
dụ

1. Ví dụ
“Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.”

Cụm“Người
từ “Người
Cha”
trong
Cha”
= Bác
Hồ.
ví dụ được dùng để chỉ ai?
VìBác
sao có
ví như
- Vì
vớithể
người
chavậy?
có những
nét giống nhau:
+ Về hình thức: tóc bạc, tuổi tác.
+ Về phẩm chất: tình thương yêu,
sự chăm sóc ân cần chu đáo …

ẨN DỤ

?
ì
g
à
l
- Là một biện pháp tu từ quen thuộc,
Ẩn dụ
thường được sử dụng.
- Khái niệm: Ẩn dụ (so sánh ngầm) là biện
pháp tu từ, theo đó, sự vật, hiện tượng này
được gọi bằng tên của sự vật, hiện tượng
khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng
sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
SƠ ĐỒ ẨN DỤ

A

B
QUAN HỆ TƯƠNG ĐỒNG

THỜI
HẾT GIỜ
GIAN

0123 : 00
33
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01

HOẠT ĐỘNG NHÓM ĐÔI 2 PHÚT

So sánh ba cách diễn đạt (Chỉ ra điểm giống và khác
nhau; Trong ba cách diễn đạt đó, cách diễn đạt nào hay
hơn? Vì sao?)

Cách diễn đạt
Bác Hồ mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Bác Hồ như Người Cha
Đốt lửa cho anh nằm
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm

Nhận xét

Cách diễn đạt
Bác Hồ mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm

Nhận xét
Miêu tả trực tiếp
 Tóc Bác đã bạc, Bác đang chăm sóc giấc
ngủ cho anh đội viên

Dùng phép so sánh
Bác Hồ như Người Cha
 Gợi lên tình cảm ruột thịt, gần gũi, đầy tình
Đốt lửa cho anh nằm
yêu thương của Bác dành cho anh đội viên.
Phép ẩn dụ
Người Cha mái tóc bạc  Vừa miêu tả hình ảnh Bác Hồ (tóc bạc), vừa
bộc lộ tình cảm gần gũi, gắn bó, ruột thịt từ 2
Đốt lửa cho anh nằm
phía: Bác yêu thương, chăm sóc…; anh đội viên
xúc động, kính trọng, biết ơn...

Gọi tên sự vật , hiện tượng này
bằng tên gọi của sự vật, hiện
tượng khác có nét tương đồng.

Tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt.

II. THỰC HÀNH
TIẾNG VIỆT

n
ò
V

1
g

Đồng
tâm hiệp
lực

BÀI 1

Tìm từ láy
trong những
câu sau, chỉ ra
nghĩa và tác
dụng…..

a. Bàn tay mang nhiều phép nhiệm màu
Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi
b. Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn
Rưng rung từ chuyện giản đơn thường ngày
Từ láy
 
 
 
 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nghĩa
Tác dụng
 
 
 
 
 
 
 
 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Từ láy
Nghĩa
Tác dụng
Chắt
Dành dụm cẩn thận từng ít Tác giả muốn diễn tả “phép nhiệm
chiu 
một những thứ quý giá
màu” hay những gì tốt đẹp mà mẹ tạo ra
Dãi dầu Chịu đựng, trải qua nhiều cho con và cuộc sống nhờ lao động vất
mưa nắng, vất vả, gian truân vả, gian truân; nhờ sự dành dụm chắt
chiu từng ít một những thứ quý giá.
Nghẹn
ngào
Rưng
rưng

Nghẹn lời không nói được vì Tác giả thể hiện nỗi xúc động mãnh liệt
quá xúc động
khi chứng kiến nỗi vất vả của người mẹ
và tình thương yêu sâu sắc đối với
Ứa nước mắt nhưng chưa người mẹ tần tảo của mình.
chảy thành giọt

Tìm ẩn dụ
trong những
câu thơ sau và
nêu tác
dụng….

BÀI 2

Vẫn bàn tay mẹ dịu dàng
À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon
À ơi này cái trăng tròn
À ơi này cái trăng còn nằm nôi…
[…]
À ơi này cái Mặt Trời bé con….

Bài 2
  Hình ảnh ẩn dụ trong đoạn thơ: 
+ cái trăng vàng
+ cái trăng tròn
+ cái trăng còn nằm nôi
+ cái Mặt Trời bé con 
 Tác dụng:
+ Miêu tả: ngầm chỉ đứa con nhỏ thân thương của người mẹ. Với mẹ,
con là điều đẹp đẽ, kì diệu, ngời sáng nhất thế gian.
+ Biểu cảm: thể hiện tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con.
Đồng thời, thể hiện tình thương yêu, kì vọng của mẹ vào đứa con của mình.

BÀI 3
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Hình ảnh
Hình ảnh được so Tác dụng
Ẩn dụ (B)
sánh ngầm (A)

Phần
 a.

 

 

 

b

 
 
 
 

 
 
 
 

 

c

 

Phần
a

b

c

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Hình ảnh
Hình ảnh được so sánh
Tác dụng
Ẩn dụ (B)
ngầm (A)
cái khuyết tròn tương đồng với đứa con còn Nhấn mạnh tình yêu thương, chăm sóc ân
đầy
nhỏ, chưa trưởng thành rồi sẽ tình của mẹ giúp con khôn lớn, trưởng
hoàn thiện
thành (tương đồng thuộc đời sống con
người).
Ăn quả
Hưởng thụ thành quả
Hưởng thụ thành quả cần biết ơn người
kẻ trồng cây
Người tạo ra thành quả
tạo ra thành quả đó (tương đồng mang
tính khái quát).
mực - đen 
đèn - sáng 

tương đồng với cái tối tăm, cái
xấu
(phẩm chất)
tương đồng với cái sáng sủa,
cái tốt đẹp,cái hay, cái tiến bộ
(phẩm chất)

Sống trong môi trường, hoàn cảnh xấu, sẽ
bị tiêm nhiễm, ảnh hưởng xấu; trong môi
trường, hoàn cảnh tốt sẽ học tập, tiếp thu
điều tốt đẹp. (tương đồng có tính trừu
tượng ).

n
ò
V

2
g

Em là
nhà văn

Viết đoạn văn (4 – 5 dòng) về chủ đề tình cảm
gia đình, trong đó sử dụng ít nhất một ẩn dụ.

Bà tôi năm nay đã ngoài sáu mươi tuổi. Ở
nhà, bà là người thương tôi nhất. Bà nhắc nhở tôi
phải biết đạo lí, kính trên nhường dưới, vâng lời
thầy cô giáo, hòa nhã với bạn bè. Bà thường lấy
những câu chuyện đời thường thể hiện điều nhân
nghĩa kể cho tôi nghe qua đó giáo dục tôi. Bà tôi
ngày ngày thắp những ánh lửa hồng để sưởi
ấm cho tâm hồn tôi. Tôi kính trọng và biết ơn
bà vô cùng.